A'rof surasi — Oyat 77

Kalimalarning ma'nolari:

• عَقَرُوا – tuyani so‘yib, oyoqlarini kesib tashladilar.
• عَتَوْا – kibr-u takaabburlik qildilar, haddan oshdilar.
• ائْتِنَا – bizga keltir, ya’ni va’da qilingan azobni olib kel.

Tafsir:

Qavmi Solih Payg‘ambar alayhissalomning ogohlantirishlariga quloq solmadi. Ular Allohning buyrug‘ini rad etib, mo‘jiza sifatida yuborilgan tuyani o‘zlaricha so‘yib tashladilar. Bu ish bilan ular na faqat hayvonga zulm qildilar, balki Payg‘ambarning da’vatini ham masxara qildilar. Ular kibr-u havo bilan Allohning amridan yuz o‘girdilar va o‘zlarini yuqori tutdilar.

Shundan so‘ng ular istehzo bilan dedilar: "Ey Solih! Agar sen haqiqatan ham Alloh tomonidan yuborilgan payg‘ambarlardan bo‘lsang, bizga va’da qilgan azobingni keltir-chi!" Ular bu so‘z bilan azobning kelishini mutlaqo inkor etib, Payg‘ambarni yolg‘onchiga chiqarishni va o‘zlarining beparvoligini ko‘rsatishni niyat qildilar. Ular azobni tezlashtirishni talab qilib, o‘zlarining halokatiga sabab bo‘ldilar.

Foydalar:

• Allohning mo‘jizalariga va Payg‘ambarlarning da’vatiga masxara bilan qarash — halokatga olib boradigan eng xavfli illatlardandir. Solih qavmining oqibati buning yaqqol dalilidir.
• Kibr va takaabburlik insonni haqni qabul qilishdan to‘sadi va uni Allohning amriga bo‘ysunishdan mahrum qiladi.
• Azobni tezlashtirishni talab qilish — o‘zini xavfga tashlashdir. Mo‘min esa Allohning va’diga ishonib, sabr qiladi va Uning hukmiga rozi bo‘ladi.
• Payg‘ambarlarning da’vatini rad etish va ularni yolg‘onchiga chiqarish — o‘tmishda ham, hozir ham hech qachon yaxshi oqibatga olib bormagan.