Аль-Араф сүрөсү — Аят 88

1. Керектүү сөздөрдүн мааниси:

• الْمَلَأُ: коомдогу кадыр-барктуу, таасирдүү адамдар, башчылар, аксакалдар.
• اسْتَكْبَرُوا: текеберленди, өздөрүн жогору тутту, акыйкатты кабыл кылуудан баш тартты.
• مِلَّة: дин, жол, шарият.
• كَارِهِينَ: жек көргөндөр, каалабагандар, мажбур болгондор.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Шуайб пайгамбардын (алайхи-с-салам) коомундагы текебер башчылар жана кадыр-барктуу адамдар ага жана ага ыйман келтиргендерге катуу коркутуу менен мындай дешти: «Эй Шуайб, сени да, сени менен бирге ыйман келтиргендерди да шаарыбыздан чыгарып жиберебиз. Эгер биздин динге, биздин жолубузга кайтпасаңар, башкача айтканда, биздин эски ишенимдерибизге кайтып келбесеңер, силерге бул жерде жашоого орун жок». Бул сөздөрдү айткандар – эл ичиндеги өздөрүн чоң санаган, акыйкатты кабыл кылуудан текеберленген адамдар эле. Алар Шуайб пайгамбарды жана анын жолун ээрчиген ыймандуу адамдарды коркутуп, көчүрүп жиберүү менен кайра өздөрүнүн адашкан динине кайтарууну көздөштү. Шуайб пайгамбар (алайхи-с-салам) алардын бул сөзүнө таң калып, аны четке кагып мындай деди: «Силер бизди өзүңөрдүн батыл диниңерге кайтууга мажбурлайсыңарбы, эгер биз аны жек көрүп, анын жалган экенин билип турсак да? Биз анын адашуу экенин анык билгенден кийин, ага кантип кайра кайтабыз? Бул мүмкүн эмес». Башкача айтканда, Шуайб пайгамбар аларга: «Биз силердин диниңердин батыл экенин, туура эмес экенин билип туруп, ага кайра кайтууга мажбур болобузбу?» – деп жооп берди. Бул жерде Шуайб пайгамбардын өзү мурда алардын дининде болгон эмес, бирок алар «кайтасыңар» деген сөздү колдонушту, анткени алардын арасында Шуайб пайгамбарга ээрчиген адамдар мурун алардын дининде болушкан. Ошондуктан алар бүткүл жамаатты көздөп, көптү билдирүү үчүн жекеликте айтышты.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят акыйкат жолунда турган адамдарга каршы келген текебер башчылардын коркутууларына сабыр кылуунун зарылдыгын көрсөтөт. Ыймандуу адамдар ар дайым сыноолорго дуушар болушат, бирок алар акыйкаттан кайтышпайт.
• Шуайб пайгамбардын (алайхи-с-салам) жообу – акыйкатты коргоодо чечкиндүүлүктүн жана адашкан жолго кайтуудан баш тартуунун үлгүсү. Ал өзүнүн жана ыймандуулардын акыйкат жолунда экенин билип, жалганга эч качан кайтпастыгын ачык билдирди.
• Бул окуя бизге динде туруктуу болууну, сырткы басымдарга жана коркутууларга моюн бербөөнү үйрөтөт. Ислам – акыйкат дин, анын акыйкаттыгы ачык-айкын. Ага каршы келгендердин күчү канчалык чоң болсо да, акыйкат жеңет.
• Ошондой эле, бул аят аркылуу биз Аллахтын пайгамбарларына жана аларга ээрчиген ыймандуу адамдарга болгон колдоосун көрөбүз. Аллах таала акыйкат жолунда тургандарды эч качан жалгыз таштабайт.
• Бул аят бизди акыйкатты издөөгө, аны кабыл кылууга тоскоол болгон текеберликтен алыс болууга чакырат. Текеберлик – акыйкатты кабыл кылууга тоскоол болуучу эң чоң кемчилик. Ал эми момундук жана акыйкатты кабыл кылуу – жакшылыкка жетүүнүн жолу.
• Ошондуктан, бул аят аркылуу биз исламдын акыйкаттыгын, анын жолунун тууралыгын жана ага бекем кармануунун маанилүүлүгүн түшүнөбүз. Ислам – адамды акыйкат жолго баштаган, аны текеберликтен жана адашуудан сактаган дин. Бул динге кирүү жана ага бекем кармануу – бакыттын жана ийгиликтин кепили.