A'rof surasi — Oyat 88

Kalimalarning ma'nolari:

• الْمَلَأُ – qavmning katta-kichiklar, rahbar va ulug‘lari.
• اسْتَكْبَرُوا – kibr-u havo qilib, imondan bosh tortdilar.
• لَنُخْرِجَنَّكَ – seni albatta (shahardan) chiqarib yuboramiz.
• مِلَّةٍ – din, e’tiqod yo‘li.
• كَارِهِينَ – yomon ko‘ruvchi, norozi bo‘luvchi.

Tafsir:

Shuayb alayhissalomning qavmidan bo‘lgan katta-katta rahbarlar, o‘zlarini kibrga berib, Allohga iymon keltirishdan va Shuayb payg‘ambarga ergashishdan bosh tortganlar, unga va uning izdoshlariga qarshi tahdid bilan shunday dedilar: "Ey Shuayb! Seni va sen bilan birga iymon keltirganlarni, albatta, shu qishlog‘imizdan (yurtimizdan) chiqarib yuboramiz. Yoki majburan bizning dinimizga qaytishingiz kerak!" Ular bu so‘z bilan Shuayb alayhissalomni ham, mo‘minlarni ham ikki yoqdan birini tanlashga majbur qilmoqchi edilar: yo vatandan chiqib ketish, yo o‘zlarining botil diniga qaytish.

Shunda Shuayb alayhissalom ularning bu so‘ziga hayron bo‘lib va inkor qilib, shunday javob berdi: "Hatto biz sizning diningizni yomon ko‘rib, uning botil ekanini bilgan holda ham (sizlarga ergashamizmi)?!" Ya’ni, biz sizning milityatingizga qaytishni hech qachon istamaymiz, chunki biz uning noto‘g‘ri ekanini aniq bilamiz. Sizning tahdidingiz bizni qo‘rqita olmaydi, chunki biz haq yo‘ldamiz va Allohning yordamiga ishonamiz.

Foydalar:

• Haq yo‘lidagi insonlarga botil tarafdorlarining tahdidlari va bosimlari ta’sir qilmasligi kerak. Mo‘min o‘z e’tiqodida sobit turishi, hatto yurtidan chiqarib yuborilsa ham, dinini tark etmasligi lozim.
• Kibr va takabburlik insonni haqni qabul qilishdan to‘sadi. Rahbarlar o‘zlarini xalqdan ustun qo‘yib, payg‘ambarlarga qarshi chiqqanlari ularning halokatiga sabab bo‘lgan.
• Payg‘ambarlar va solih insonlar o‘zlariga qilingan tahdidlarga qaramay, haqni aytishda davom etadilar va Allohning hukmiga suyanadilar.
• Bu oyat mo‘minlarga sabr va matonatni o‘rgatadi: agar ular haq yo‘lda bo‘lsalar, hech qanday kuch ularni bu yo‘ldan qaytara olmaydi.