A'rof surasi — Oyat 89

So'zlarning ma'nolari:

• افترينا – yolg'on to'qidik, bo'hton qildik.
• عدنا – qaytsak, qaytish.
• ملتكم – sizlarning diningiz, e'tiqodingiz.
• نجانا – bizni qutqardi, xalos etdi.
• وسع – qamrab oldi, ihota etdi.
• افتح – hukm qil, hal qil.
• الفاتحين – hukm qiluvchilar, hal qiluvchilar.

Tafsir:

Shuayb alayhissalom o'z qavmiga qarata so'zini davom ettirib, ularning da'vatiga qat'iy raddiya bildirdi: "Agar biz sizlarning e'tiqodingizga, ya'ni Allohga sherik keltirish va butlarga sig'inishga qaytsak, bu Allohga nisbatan yolg'on to'qish bo'lur edi. Chunki Alloh bizni o'z fazlu marhamati bilan bu batil dindan qutqarib, haq yo'lga hidoyat qilgan edi. Endi qanday qilib biz o'zimiz xalos bo'lgan zulmatga yana qaytamiz?!"

So'ngra u ta'kidladi: "Biz uchun bu batil dinga qaytish hech qachon to'g'ri va mumkin emas. Faqat Allohning irodasi bo'lsagina, U bizni adashtirishni xohlasagina (bunday bo'lishi mumkin). Ammo bizning Robbimiz har narsani Ilmi bilan qamrab olgan, U bandalariga nima yaxshi va nima yomonligini biladi. Biz faqat Unga tavakkal qildik, Uning o'zigagina suyanamiz va ishonamiz. U bizni haq yo'lda sobit qiladi va yomon yo'llardan saqlaydi."

Nihoyat, Shuayb alayhissalom qavmining iymonga kelishidan umid uzgach, Allohga iltijo qilib dedi: "Ey Robbimiz! Biz bilan qavmimiz o'rtasida haq bilan hukm qil. Biz haqdamiz, ular botilda. Sen o'zing adolatli hukm qilguvchisan va Sendan yaxshiroq hukm qiluvchi yo'q. Bizni ularning zulmidan qutqar va haqni zohir qil."

Foydalar:

1. Iymonda sobit qolish – Musulmon kishi haq yo'lni topgach, unga mahkam yopishishi va hech qanday bosim yoki vasvasa bilan orqaga qaytmasligi kerak. Shuayb alayhissalomning bu so'zlari e'tiqodda sodiqlikning eng go'zal namunasi.
2. Tavakkalning qudrati – Har qanday qiyinchilikda Allohga tavakkal qilish mo'minning qurolidir. Alloh bandasini zoe qilmaydi va Unga suyanganlarni himoya qiladi.
3. Adolatga chorlash – Zulm va haqsizlikka duch kelganda, mo'min o'z kuchi yetmasa ham, Allohdan adolatli hukm so'rashi kerak. Bu – zaiflik emas, balki iymonning kuchidir.
4. Ilmning cheksizligi – Allohning ilmi hamma narsani qamrab olgan. Bu esa mo'minning qalbiga taskin beradi: Alloh uning ahvolini biladi va eng yaxshi yo'lni tanlaydi.
5. Haqdan qaytmaslik – Haqni topgach, uni tark etish – Allohga nisbatan katta gunohdir. Shu sababli mo'min doimo haq yo'lda sabr qilishi va botilga qaytishdan saqlanishi lozim.