Аль-Араф сүресі — Аят 95

1. Сөздердің мағынасы:

• السَّيِّئَةِ — ауыртпалық, қиындық, жоқшылық.
• الْحَسَنَةَ — жақсылық, кеңшілік, молшылық.
• عَفَوا — көбейді, өсті (сан жағынан да, мал-мүлік жағынан да).
• بَغْتَةً — кенеттен, абайламай тұрғанда.

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аяттарда Алла Тағала қауымдарды қиындықпен, жоқшылықпен және ауру-сырқаумен сынағанын баяндаған. Олар сонда да тәубеге келіп, бойын түзеген жоқ. Содан кейін осы аятта Алла олардың жағдайын керісінше өзгерткенін хабарлайды: қиындық пен таршылықтың орнына кеңшілік, молшылық және амандық берді. Бұл — оларға берілген тағы бір мүмкіндік, мүмкін шүкір етер деп үміт етілген еді.

Алайда олар байлық пен денсаулыққа кенелген сайын тәкаппарланып, бұрынғыдан бетер адасқа түсті. Тіпті олар: «Бізге тиген жақсылық та, жамандық та — заманның айналымы ғана. Бұрынғы ата-бабаларымызға да осылай болған: бірде қиындық, бірде кеңшілік келіп отырған. Бұл — табиғи заңдылық, Алланың ескертуі емес» — деп ойлады. Олар басына келген қиындықтың сынақ екенін, ал келген жақсылықтың да сынақ екенін түсінбеді. Жақсылықтың өзі оларды бірте-бірте апатқа тартып бара жатқанын сезбеді.

Сөйтіп, олар бұл жақсылықты дұрыс пайдаланбай, тәубеге келмей, ескертулерден сабақ алмаған кезде, Алла оларды кенеттен, ешқандай алдын-ала белгісіз, абайламай тұрғандарында азаппен ұстап алды. Олар апат келеді деп ойламады, оған дайын да болмады.

1. Аяттан алынатын ғибраттар:

• Алла Тағала пенделеріне әрдайым екі түрлі сынақ жібереді: бірде қиындықпен, бірде кеңшілікпен. Екеуі де — сынақ. Қиындық сабырды талап етсе, кеңшілік шүкірді талап етеді.
• Жақсылық пен молшылық адамды Аллаға жақындатуы керек, алайда кейде ол адамды бұрынғыдан бетер адастыруға себеп болады. Бұл — «истидраж», яғни Алланың жақсылық арқылы бірте-бірте апатқа тартуы.
• «Заманның айналымы» деп сылтау айтып, басына келген нәрселерден ғибрат алмау — қате көзқарас. Әр нәрсенің артында Алланың хикметі мен сынағы бар.
• Алланың азабы кенеттен келуі мүмкін. Адам абайламай, бейқам жүргенде келеді. Сондықтан әрдайым ояу, тәубеге дайын болу керек.
• Бұл аят бізге Алланың әділдігін және рақымын көрсетеді: Ол бірден жазаламайды, кеңшілік беріп, мүмкіндік береді. Бірақ адам бұл мүмкіндікті пайдаланбаса, әділетті жаза келеді.
• Ислам — адамды әрдайым шүкіршілікке, сабырға және ойлануға шақыратын дін. Бұл аят бізді басымызға келген әрбір жағдайдан ғибрат алуға, Аллаға бет бұруға тәрбиелейді.