A'rof surasi — Oyat 95

Kalimalarning ma'nolari:

• السَّيِّئَة — qiyinchilik, og'irlik, balo va kasallik.
• الْحَسَنَة — yaxshilik, farovonlik, kenglik va osudalik.
• عَفَوا — ko'paydilar, sonlari va mol-mulklari ziyoda bo'ldi.
• الضَّرَّاء — qiyinchilik, zarar va og'irlik.
• السَّرَّاء — yaxshilik, xursandchilik va farovonlik.
• بَغْتَةً — to'satdan, kutilmaganda, bexosdan.

Tafsir:

Alloh taolo o'sha qavmlarni og'ir kunlar, kasallik va qiyinchiliklar bilan sinaganidan so'ng, ularning holatini o'zgartirib, qiyinchilik o'rniga farovonlik, yaxshilik va osudalikni berdi. Ular son jihatdan ko'paydilar, mol-mulklari ziyoda bo'ldi, tanlari sog'lom bo'lib, hayotlari yaxshilandi. Bu hol ularning shukr qilishlari va ibrat olishlari uchun edi. Ammo ular bundan saboq olmadilar, aksincha, bu ne'matlar ularni mag'rurlantirdi va haddan oshirdilar. Ular o'zlariga kelgan yaxshilik va yomonlikni Allohning sinovi emas, balki zamonaning oddiy aylanishi, dunyoning odati deb bildilar. "Ota-bobolarimizga ham shunday bo'lgan — goh yaxshilik, goh yomonlik yetib turgan", — dedilar. Ular bu holatlarni Allohning hikmati va irodasi bilan emas, balki taqdirning oddiy takrori deb hisobladilar. Shunda Alloh taolo ularni to'satdan, hech qanday ogohlantirishsiz va ular sezmagan holda azob bilan ushladi. Ular o'zlarini xavfsiz his qilgan, hech qanday xavfni kutmagani bir paytda halokat ularga keldi.

Foydalar:

• Alloh taolo bandalariga yaxshilik va yomonlikni navbatma-navbat berib, ularni sinovdan o'tkazadi. Kim shukr qilsa, ne'mat ziyoda bo'ladi, kim noshukurlik qilsa, azobga duchor bo'ladi.
• Inson og'ir kunlardan keyin yaxshi kunlar kelsa, bu Allohning marhamati ekanini bilishi va shukr qilishi lozim. Yaxshilikni ko'rib, "bu mening haqqim" deb hisoblamaslik kerak.
• Allohning azobi to'satdan kelishi mumkin. Shuning uchun inson doimo hushyor bo'lishi, gunohlardan qaytishi va Allohning rahmatidan umidini uzmagan holda, azobidan ham qo'rqib yashashi kerak.
• Ne'matlar insonni mag'rurlantirmasligi, aksincha, Allohga yaqinlashtirishi kerak. Ne'mat ko'payganda shukr ham ko'payishi lozim.
• O'tmishdagi qavmlarning taqdiri bizga ibratdir. Ular yaxshilik va yomonlikni oddiy hodisa deb bildilar va oxir-oqibat halokatga uchradilar. Biz esa har bir holatda Allohning irodasini ko'rishimiz va Unga tavakkal qilishimiz kerak.