سوره معارج — آیه 27

معانی کلمات:

• مُشفِقون: از ریشه «إشفاق» به معنای ترس همراه با دقت و مراقبت شدید است؛ یعنی کسانی که از عذاب پروردگارشان در هراساند و پیوسته از آن بیمناکند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، یکی از ویژگیهای برجسته مؤمنان راستین را بیان میکند: آنان کسانی هستند که از عذاب پروردگارشان همواره در هراس و بیماند. این ترس نه از روی ناامیدی یا شک در رحمت خدا، بلکه از سرِ خشیت و آگاهی از عظمت پروردگار و سنگینی مسئولیت اعمال خویش است. آنان با آنکه اعمال صالح انجام میدهند و در مسیر اطاعت گام برمیدارند، هرگز خود را از عذاب الهی ایمن نمیدانند و با تواضع و خشوع، میان امید به رحمت و بیم از عذاب زندگی میکنند. این ویژگی سبب میشود که آنان در انجام طاعات کوتاهی نکنند، از گناهان بپرهیزند و پیوسته در حال مراقبه و محاسبه نفس باشند. آیه بعد از آن نیز تأکید میکند که عذاب پروردگار، چیزی نیست که کسی بتواند از آن ایمن باشد یا خود را در امان ببیند؛ زیرا عذاب خداوند عادلانه و بر اساس حکمت است و هیچکس را یارای مقابله با آن نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• ترس از عذاب الهی، نهتنها باعث یأس و ناامیدی نمیشود، بلکه انگیزهای قوی برای پرهیز از گناه و تلاش در راه طاعت است و مؤمن را از غرور و خودپسندی بازمیدارد.
• ایمن بودن از عذاب خدا، نشانه غرور و ناآگاهی از عظمت پروردگار است؛ مؤمن واقعی همیشه میان خوف و رجا زندگی میکند و این حالتی است که او را به سعادت ابدی میرساند.
• این آیه به ما میآموزد که اعمال صالح ما هرگز کافی نیست که ما را از عذاب الهی بینیاز کند؛ بلکه باید با تواضع و خشوع، از خداوند طلب مغفرت و رحمت کنیم و هرگز به اعمال خود مغرور نشویم.
• ترس از عذاب خدا، انسان را به رعایت حدود الهی و احترام به حقوق دیگران وامیدارد و جامعهای امن و پاک از گناه میسازد.