سوره جن — آیه 5

معانی کلمات:

• ظَنَنّا: گمان کردیم، باور داشتیم.
• لَن تَقُولَ: هرگز نخواهد گفت.
• عَلَى اللَّهِ کَذِبًا: بر خدا دروغ بستن، یعنی نسبت دادن چیزی به خدا که حقیقت ندارد.

تفسیر آیه:

جنّیان در ادامه سخنان خود اعتراف میکنند که پیش از این، در اشتباه و غفلت بودهاند. آنها میگویند: «ما گمان میکردیم که هیچ انس و جنی هرگز بر خدا دروغ نمیبندد و جرأت نمیکند چیزی را که حقیقت ندارد، مانند داشتن همسر یا فرزند، به خداوند نسبت دهد.» این گمانِ خوشبینانه باعث شده بود که سخنان مشرکان را درباره خداوند بپذیرند و به آنها اعتماد کنند، بدون آنکه درستی یا نادرستی آن را بررسی کنند. اما پس از شنیدن قرآن و دریافت حقایق، به خطای خود پی بردند و فهمیدند که برخی از انسانها و جنها دروغهایی بر خدا میبندند و نسبتهای ناروا به او میدهند. بنابراین، این آیه نشان میدهد که جنّیان پیش از بعثت پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) در جهل و سادگی به سر میبردند و به همین دلیل فریب سخنان دروغگویان را خورده بودند.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان و جن باید در پذیرش سخنان درباره خداوند بسیار هوشیار باشند و هیچ ادعایی را بدون دلیل و برهان نپذیرند، زیرا دروغ بستن بر خدا از بزرگترین گناهان است.
• اعتماد کورکورانه به سخنان دیگران، حتی اگر ظاهری مذهبی داشته باشند، میتواند انسان را به گمراهی بکشاند؛ بنابراین باید همیشه حق را با معیارهای روشن الهی سنجید.
• این آیه به ما میآموزد که خداوند منزّه از هر نقص و نیازی است؛ او نه همسر دارد و نه فرزند، و هر کس چنین نسبتی به او دهد، مرتکب دروغی عظیم شده است.
• جنّیان پس از شنیدن قرآن، به سرعت خطای خود را پذیرفتند و توبه کردند؛ این درس بزرگی برای ماست که همواره آماده پذیرش حقیقت باشیم و از اشتباهات خود بازگردیم، زیرا خداوند توبهکنندگان را دوست دارد و میبخشد.