Аль-Инсан сүрәсе — Аять 7

Сүзләр аңлатмасы:

• يُوفُونَ بِالنَّذْرِ — алар нәзерләрен үтиләр, ягъни үзләренә йөкләгән гыйбадәтләрне тәмам үтәүчеләр.
• النَّذْرِ — нәзер, үз ихтыяры белән Аллаһ ризалыгы өчен үзенә мәҗбүри иткән гамәл.
• يَوْمًا — көн, монда Кыямәт көне күздә тотыла.
• شَرُّهُ — аның явызлыгы, начарлыгы.
• مُسْتَطِيرًا — таралучы, киң таралган, һәркайда фаш булган (утның таралуы кебек).

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә үзенең изге колларын — аларга биреләчәк нигъмәтләрне сыйфатлаганда, аларның дөньяви гамәлләрен дә искә ала. Бу бәндәләрнең беренче сыйфаты — алар нәзерләрен үтиләр. Ягъни алар Аллаһ ризалыгы өчен үз өстенә алган йөкләмәләрне — мәсәлән, намаз, ураза, садака кебек гыйбадәтләрне — тәмам үтәүчеләр. Алар вәгъдәләрендә, антларында да тугрылыклылар.

Икенче сыйфатлары — алар Кыямәт көненнән куркалар. Ул көннең явызлыгы киң таралган, һәркемгә ирешә торган, утның тиз таралуы кебек һәр якка фаш булачак. Бу көннең афәте Җәһәннәм газабыннан гыйбарәт, ул бөтен мәхлукатка яный, әмма Аллаһ рәхмәтенә ирешкәннәр генә аннан котылачак. Аларның бу куркулары чын ихласлыктан — алар дөньяда яшәгәндә үк бу бөек көннең авырлыгын күңелләрендә тоеп, гамәлләрен шуңа ярашлы итәләр.

Бу сыйфатлар — нәзерне үтәү һәм Аллаһ ґәзабыннан курку — аларның гыйбадәтләренең камиллеген, ихласлыгын һәм дөнья мәшәкатьләреннән биек торуларын күрсәтә. Алар яхшылыкны кешеләргә күренер өчен түгел, ә Аллаһ ризалыгы өчен эшлиләр.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

• Нәзер — мөэминнең ихласлыгын һәм Аллаһка буйсынуын күрсәтүче гамәл; аны үтәү — иманның бер өлеше.
• Кыямәт көненнән курку — мөэминнең йөрәгендә яшәргә тиеш; бу курку аны гөнаһлардан тыеп, изге гамәлләргә этәрә.
• Бу аять мөэминнәрнең дөньядагы тәртибен сурәтли: алар Аллаһ алдындагы йөкләмәләрен үтәп, ахирәт газабыннан саклану өчен тырышалар — бу аларның акыллылыгы һәм туры юлда булуларының дәлиле.
• Курку һәм өмет бергә булырга тиеш: алар куркалар, әмма Аллаһ рәхмәтеннән өмидләрен өзмәйләр — бу исламдагы тәүхид тәрбиясенең матур үрнәге.