Nazi'ot surasi — Oyat 40

Kalimalarning ma'nolari:

• خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ — Robbining huzurida turishdan (hisob-kitob uchun) qo‘rqdi.
• نَهَى النَّفْسَ — nafsni to‘xtatdi, jilovladi.
• الْهَوَى — nafsning havo-yu havaskorlikka moyilligi, shahvoniy istaklar va haromga boshlovchi mayllar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo bandalarining ikki toifasini zikr qiladi: saodatli va shaqiy toifa. Saodatli toifa haqida aytiladiki, kim Robbining huzurida turishdan — ya'ni qiyomat kuni hisob-kitob uchun Uning oldida tik turishdan qo‘rqsa va o‘z nafsini harom ishtiyoqlardan, gunohga yetaklovchi havo-yu havaskorlikdan tiyib, jilovlasa — mana shunday insonning makoni jannatdir. U o‘z nafsini dunyoda shahvatlar ortidan quvishdan saqlagan, oxiratni dunyodan afzal ko‘rgan va o‘zini Allohning jazosidan qo‘rqib tarbiyalagan kishidir. Bu qo‘rquv uning qalbida imonning chuqur ildiz otganidan dalolat beradi, chunki u faqat Allohning buyukligini va Uning huzurida hisob berish haqiqatini anglagan holdagina bunday taqvo bilan yashaydi.

Foydalar:

• Bu oyat mo‘min kishiga Allohning huzurida turishni eslab, gunohlardan saqlanishni o‘rgatadi. Qalbida bu qo‘rquv bo‘lgan inson hech qachon Allohga osiylik qilmaydi.
• Nafsni havo-yu havaskorlikdan tiyish — insonning eng buyuk jihodidir. Kim o‘z nafsini jilovlasa, u haqiqiy g‘olibdir.
• Jannatga erishishning yo‘li — taqvo va nafsni tarbiyalashdir. Bu oyat mo‘minlarga umid bag‘ishlaydi: kimki bu ikki xislatni o‘zida jam qilsa, uning oxirati obod bo‘ladi.
• Islom dini insonni qo‘rquv va umid o‘rtasida muvozanatli yashashga chorlaydi: Allohning jazosidan qo‘rqish va Uning rahmatiga umid qilish.