سوره انفال — آیه 48

معانی واژگان:

• «زَيَّنَ»: نیکو و زیبا جلوه دادن.
• «تَرَاءَتِ الْفِئَتَانِ»: دو گروه یکدیگر را دیدند و رو در روی هم قرار گرفتند.
• «نَكَصَ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ»: به عقب برگشت و پا به فرار گذاشت.
• «جَارٌ لَّكُمْ»: پناه‌دهنده و حمایت‌کننده شما.

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! به یاد آورید آن هنگام را که شیطان اعمال مشرکان را در نظرشان آراست و آنان را به جنگ با شما تشویق کرد و گفت: «امروز هیچ کس بر شما پیروز نخواهد شد و من نیز پناه‌دهنده و یاور شما هستم.» اما هنگامی که دو گروه (مؤمنان و مشرکان) در میدان نبرد رویاروی شدند و شیطان فرشتگانی را دید که برای یاری مؤمنان نازل شده بودند، از ترس به عقب برگشت و پا به فرار گذاشت و به مشرکان گفت: «من از شما بیزارم و هیچ ارتباطی با شما ندارم؛ من چیزی می‌بینم که شما نمی‌بینید (فرشتگان الهی را). من از خدا می‌ترسم و از عذاب او بر حذرم.» و خداوند سخت‌کیفر است و عذاب او برای کسانی که از فرمانش سرپیچی کنند و توبه نکنند، بسیار شدید است.

فواید و درس‌های آیه:

1. شیطان هرگز وفادار به پیروان خود نیست و در لحظه حساس، آنان را تنها می‌گذارد؛ پس نباید به وسوسه‌های او دل بست.
2. یاری خداوند برای مؤمنان حقیقی همیشه حاضر است و فرشتگان او در لحظات دشوار به کمک آنان می‌شتابند.
3. ترس از خدا و عذاب او، حتی شیطان را به عقب‌نشینی وامی‌دارد؛ پس مؤمن باید همواره از خدا بترسد و به او پناه برد.
4. این آیه نشان می‌دهد که پیروزی نهایی از آنِ اهل ایمان است و دشمنان هرچند قدرتمند به نظر برسند، در برابر اراده الهی ناتوان‌اند.
5. انسان نباید به قدرت و نیروی خود یا دیگران مغرور شود، بلکه تنها تکیه‌گاه واقعی، خداوند متعال است که پاداش و عقاب او شدید و قاطع است.