سوره عبس — آیه 7

معانی کلمات:

• یَزَّکَّیٰ: پاک و پاکیزه شود، از گناه و کفر پاک گردد، و به معنای ایمان آوردن و تقوا پیشه کردن نیز آمده است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خطاب به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) میفرماید: «وَمَا عَلَیْکَ أَلَّا یَزَّکَّیٰ» یعنی: «و چه باک و ضرری بر توست اگر او پاک و پاکیزه نشود؟»

این جمله در ادامه آیه قبل است که درباره شخص ثروتمند و مستغنی (که از هدایت رویگردان بود) نازل شده است. خداوند میفرماید: ای پیامبر! تو برای هدایت آن کس که خود را بینیاز میپندارد و از تو روی برمیگرداند، تلاش میکنی و به او توجه مینمایی، اما اگر او ایمان نیاورد و از کفر و گناه پاک نشود، هیچ گناه و مسئولیتی متوجه تو نیست. وظیفه تو تنها ابلاغ رسالت است و هدایت و توفیق پاک شدن از گناه، به دست خداوند است. اگر او توبه نکند و به ایمان نیاید، نه به تو ضرری میرسد و نه تو در برابر او بازخواست خواهی شد. این آیه تسلی و آرامشی برای پیامبر (ص) است که نباید غمگین باشد از اینکه برخی از مردم هدایت نمیشوند، چرا که او مسئول اعمال آنان نیست.

فواید و پیامهای آیه:

1. مسئولیت انسان در برابر دیگران محدود است: هر مسلمانی وظیفه دارد دیگران را به خیر و نیکی دعوت کند، اما نتیجه هدایت به دست خداست و نباید خود را در برابر عدم پذیرش دیگران سرزنش کند.
2. اخلاص در دعوت: دعوت به اسلام باید خالصانه برای رضای خدا باشد، نه برای جلب توجه افراد خاص یا نگرانی از عدم پذیرش آنان.
3. تسلی و آرامش برای مبلغان دین: این آیه به همه مبلغان و داعیان اسلام میآموزد که اگر تلاش خود را در راه هدایت مردم انجام دادند، نباید از نپذیرفتن برخی افراد ناراحت یا ناامید شوند.
4. اهمیت تزکیه نفس: پاک شدن از گناه و توبه، کلید سعادت است و این توفیق را خداوند به هر کس که بخواهد عطا میکند؛ پس انسان باید همواره در پی تزکیه نفس باشد و از فرصتهای توبه غافل نشود.
5. عدالت و رحمت الهی: خداوند هیچکس را به خاطر گناه دیگری بازخواست نمیکند و این نشانهای از عدالت و رحمت اوست که هر کس مسئول اعمال خویش است.