Fəcr surəsi — Ayə 11

Ayədəki bəzi kəlmələrin mənası:

• طَغَوْا (tağav): Həddi aşdılar, zülm və təcavüzdə ifrata vardılar, Allahın qoyduğu sərhədləri keçdilər.
• الْبِلَاد (əl-bilad): Ölkələr, yerlər, torpaqlar — yəni yer üzü, müxtəlif diyarlar.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə, Allahın qüdrətini və ədalətini göstərən bir xəbərdarlıqdır. Burada bəhs edilən insanlar — Ad, Səmud və Firon kimi zalım qövmlər — yaşadıqları ölkələrdə həddi aşdılar. Onlar Allahın verdiyi güc və sərvətdən istifadə edərək zülm etdilər, insanlara əziyyət verdilər, yer üzündə fitnə-fəsad yaydılar və Allahın qoyduğu sərhədləri saymaz oldular.

Hər biri öz diyarında küfr, zülm və təcavüzdə o qədər irəli getdi ki, artıq heç bir hədd tanımadılar. Onlar güclərini haqqa qarşı istifadə etdilər, zəifləri əzdilər və yer üzünü pis əməllərlə doldurdular.

Bu ayə bizə xatırladır ki, Allah heç vaxt zalımların etdiklərindən qafil deyildir. O, onlara bir müddət möhlət verir ki, bəlkə tövbə edib doğru yola qayıtsınlar. Lakin əgər onlar zülmdə davam edərlərsə, Allahın əzabı qəflətən onları haqlayar. Bu, həm bir təsəlli, həm də bir xəbərdarlıqdır: haqqa sığınanlar heç vaxt unudulmaz, zülm edənlər isə cəzasız qalmaz.

Ey insan! Bu ayə sənə Allahın ədalətini xatırladır və səni haqqa, ədalətə və yaxşılığa dəvət edir. Unutma ki, yer üzündə nə qədər güclü olsan da, səni yaradan Allahdan güclü deyilsən. Ona görə də həddi aşmaqdan, zülm etməkdən çəkin və Allahın rəhmətinə sığın. Çünki Allahın rəhməti genişdir, lakin ədaləti də qətidir.