Fajr surasi — Oyat 11

Kalimalarning ma'nolari:

• طَغَوْا – haddan oshdilar, zulm va jabr-u istibdodni haddan ziyod oshirdilar.
• الْبِلَادِ – yurtlar, mamlakatlar (ya'ni, ular yashagan o'lkalar).

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o'zlaridan oldingi, halok qilingan ummatlar — Od, Samud va Fir'avn haqida xabar bermoqda. Ular yer yuzida haddan oshdilar, zulm-u istibdodni kuchaytirdilar. Har biri o'z yurtida kibr-u havo bilan yuqoriga chiqib, Allohning bandalariga zulm qildilar, ularni xor-u zor qildilar, gunoh va isyonni odat qildilar. Ular faqat o'zlarining kuch-qudratlariga suyanib, Allohning buyrug'idan yuz o'girdilar va yer yuzida buzg'unchilikni kengaytirdilar. Ammo Alloh ularni kutilmaganda qattiq azob bilan ushladi. Bu oyatda ularning qilgan ishlari — zulm, jabr, haddan oshish — ularning halok bo'lishiga sabab bo'lganligi bayon qilinmoqda.

Foydalar:

1. Haddan oshish, zulm va jabr — har qanday jamiyatning halokati sababidir. Kimki kuch-qudratiga suyanib, haqsizlik qilsa, oxir-oqibat xor bo'ladi.
2. Alloh taolo zolimlarni kechiktirishi mumkin, lekin ularni unutmaydi. Har bir zolim o'z jazosini albatta topadi.
3. Bu oyat musulmonlarga ibratdir: kuch va hokimiyat Allohning in'omi bo'lib, undan adolat va ezgulik yo'lida foydalanish kerak. Kimki bu ne'matni zulmga aylantirsa, avvalgi halok bo'lgan ummatlarning taqdiriga duchor bo'ladi.
4. Tarixdan saboq olish — insonni xato qilishdan saqlaydi. Qur'on o'tgan ummatlarning qissalarini shu sababdan bayon qilganki, biz ularning xatolarini takrorlamaylik.