سوره فجر — آیه 28

معانی کلمات:

• ارْجِعی: بازگرد، مراجعه کن.
• رَاضِیَةً: خشنود و راضی از آنچه خداوند برایش فراهم کرده است.
• مَّرْضِیَّةً: مورد رضایت خداوند، پسندیده در پیشگاه او.

تفسیر آیه:

در این آیه، خداوند متعال خطاب به نفس مطمئنهای که به یاد خدا و ایمان به او آرامش یافته است، میفرماید: ای نفس آرام و مطمئن! به سوی پروردگارت بازگرد، در حالی که از الطاف و کرامت الهی خشنود و راضی هستی و خداوند نیز از اعمال صالح و ایمان تو راضی و خشنود است. این بازگشت، بازگشتی به سوی امر و اراده خداوند است؛ یعنی تسلیم کامل در برابر فرمان او. نفس مطمئنه به پاداش عظیمی که خداوند برای مؤمنان آماده کرده، رضایت دارد و در پیشگاه خداوند نیز به سبب اعمال نیکش، مورد پسند و خشنودی قرار گرفته است. سپس به او فرمان داده میشود که در زمره بندگان صالح خداوند درآید و وارد بهشت او شود.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که هدف نهایی انسان، رسیدن به آرامش و اطمینان قلبی در پرتو ایمان و یاد خداست؛ آرامشی که در سایه آن، انسان به لقای پروردگار شتافته و از دنیا با دلی مطمئن و راضی کوچ میکند.
• رضایت دوطرفه میان بنده و پروردگار، بالاترین درجه قرب الهی است؛ بندهای که از خدا راضی است و خدا نیز از او راضی، به سعادت ابدی دست یافته است.
• این آیه مژدهای برای مؤمنان است که مرگ پایان راه نیست، بلکه آغاز بازگشت به سوی محبوب و ورود به جوار رحمت الهی است؛ بنابراین مؤمن نه از مرگ هراسناک است و نه به دنیا دل میبندد، بلکه مشتاق دیدار پروردگار خویش است.
• دعوت به تزکیه نفس و تلاش برای رسیدن به مقام «نفس مطمئنه» از مهمترین اهداف قرآن است؛ مقامی که انسان را از اضطرابها و نگرانیهای دنیوی رها ساخته و به سکینه و آرامش حقیقی میرساند.