Tavba surasi — Oyat 109

Kalimalarning ma'nolari:

• أَسَّسَ بُنْيَانَهُ – binosining poydevorini qo'ydi, qurdi.
• تَقْوَى – Allohdan qo'rqish, Uning amrlariga itoat etish va qaytarganlaridan saqlanish.
• رِضْوَانٍ – Allohning roziligi, mamnuniyati.
• شَفَا جُرُفٍ – qulab tushishga yaqin bo'lgan jarlikning chekkasi, qirg'og'i.
• هَارٍ – qulashga moyil, o'pirilib tushadigan, zaif va beqaror.
• فَانْهَارَ – qulab tushdi, o'pirildi.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo ikki xil insonni va ularning amallarini solishtirib ko'rsatmoqda. Birinchi toifa – o'z ishini, dinini va hayotini Allohdan qo'rqish, Uning roziligini izlash asosiga qurgan kishilardir. Ularning poydevori mustahkam, chunki ular Allohning amrlarini bajarib, qaytarganlaridan saqlanadilar. Bunday kishilarning binosi hech qachon qulab tushmaydi, chunki ular eng mustahkam asos – imon va taqvo ustiga qurilgan.

Ikkinchi toifa esa – o'z ishini, dinini va hayotini buzg'unchilik, kufr va nifoq asosiga qurgan kishilardir. Ular go'yo jarlikning chekkasida, qulashga moyil bo'lgan zaif yerga bino qurgan kabi. Bunday bino qachondir albatta qulab tushadi va o'z egasini ham o'zi bilan birga olib ketadi. Bu misol orqali Alloh taolo masjid-ziyor (musulmonlarga zarar yetkazish, ularni bo'lish va kufrni kuchaytirish uchun qurilgan masjid) qurgan munofiqlarning holatini bayon qilmoqda. Ularning bu ishi ularni do'zax oloviga olib boradigan yo'ldir.

Alloh taolo zolimlarni, ya'ni o'z haddidan oshib, Uning chegaralarini buzadigan kishilarni to'g'ri yo'lga hidoyat qilmaydi. Chunki ular zulmni o'zlariga odat qilib olganlar va haqdan yuz o'girganlardir.

Foydalar va ibratlar:

1. Har bir ishning qadri uning asosiga bog'liq. Kimki ishini taqvo va Alloh roziligi ustiga qursa, uning ishi barakali va mustahkam bo'ladi. Kimki uni buzg'unchilik va gunoh ustiga qursa, oxiri halokatga uchraydi.
2. Bu oyat musulmonlarga har qanday ishni boshlashdan oldin niyatlarini to'g'rilashni o'rgatadi. Niyat qanchalik sof va Alloh roziligi uchun bo'lsa, natija shunchalik yaxshi bo'ladi.
3. Alloh taolo zolimlarni hidoyat qilmasligi – ularning o'zlari zulmni tanlab olganlari uchundir. Bu esa adolatning taqozosidir. Kimki haqni tark etib, batilni tanlasa, oqibatini o'zi ko'radi.
4. Islomda jamoat birligi juda muhim. Musulmonlar orasiga tafriqa solish, ularni bo'lish – eng katta gunohlardan biri bo'lib, bu ishning oqibati do'zaxdir.
5. Mo'min kishi o'z hayotini mustahkam poydevor – imon, taqvo va amali solih ustiga quradi. Shu bois u qiyinchiliklar oldida ham mustahkam turadi va hech qachon umidsizlikka tushmaydi.