Tavba surasi — Oyat 2

Kalimalarning ma'nolari:

• فَسِيحُوا – yurib, sayohat qiling, erkin harakatlaning.
• مُعْجِزِي – Allohni ojiz qoldiruvchilar, ya'ni Uning azobidan qochib qutuluvchilar.
• مُخْزِي – xor qiluvchi, rusvo qiluvchi, xo'r etuvchi.

Tafsir:

Ey mushriklar! Sizlarga yer yuzida to'rt oy muddat davomida erkin yurish, xohlagan joyingizga borish va o'zingizni xavfsiz his qilish imkoniyati beriladi. Bu muddat tugagach, endi sizlar uchun na ahd, na omonlik bo'ladi. Yaxshi bilib qo'yingki, sizlar Allohni ojiz qoldira olmaysizlar, ya'ni Uning azobidan qochib qutula olmaysizlar. Alloh taolo kofirlarni dunyoda qatl qilish va asirlik bilan xor-zor qilishini, oxiratda esa ularni jahannam azobiga duchor qilishini hamda ularni butunlay rasvo etishini ham yaxshi bilib qo'yinglar.

Ushbu hukm quyidagi toifadagi mushriklarga taalluqlidir: ahdini buzganlar, muddati belgilanmagan mutlaq ahd egalari va ahd muddati to'rt oydan kam bo'lganlar. Agar kimningdir ahd muddati to'rt oydan ortiq bo'lsa, uning ahdi to'liq muddatigacha davom ettiradi. Bu to'rt oylik muhlat katta haj kunidan boshlab hisoblanadi. Muddat tugagach, ular Alloh va Uning Rasuliga qarshi urush holatida bo'ladilar, qayerda topsa o'ldiriladilar yoki asir olinadilar, magar tavba qilib, Islomga kirishlarigacha.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

• Alloh taolo bandalariga muhlat berishda ham o'z rahmatini ko'rsatadi – dushmanlariga ham to'rt oy muhlat berib, ularga o'ylash va tavba qilish imkoniyatini yaratadi. Bu esa Islomning rahm-shafqat va adolat diniga asoslanganligini ko'rsatadi.
• Allohning qudrati cheksizdir, hech kim Uning azobidan qochib qutula olmaydi. Bu haqiqat insonni doimo to'g'ri yo'lda bo'lishga undaydi.
• Kufr va gunohning oqibati xorlik va rasvolikdir. Alloh kofirlarni xor qilishini va'da qilgan – bu mo'minlarga tasalli va ularning e'tiqodini mustahkamlaydi.
• Ahdga vafo qilish – Islomning muhim tamoyillaridan biridir. Hatto dushmanlar bilan tuzilgan ahd ham hurmat qilinadi va unga rioya qilinadi.
• Bu oyat musulmonlarga o'z dinlariga sodiq qolishlari va Allohning yordamiga ishonishlari kerakligini o'rgatadi, chunki Alloh o'z va'dasini albatta bajaradi.