سوره بلد — آیه 12

معانی کلمات:

• أدراک: تو را آگاه ساخت و دانست.
• العقبة: گردنه و راه دشوار کوهستانی؛ در اینجا کنایه از عمل دشوار و پرفضیلتی است که انسان برای رسیدن به رستگاری باید آن را پشت سر بگذارد.

تفسیر آیه:

پس از آنکه خداوند متعال در آیات پیشین از «عقبه» سخن به میان آورد و آن را در برابر انسان قرار داد، اینک با لحنی پرسشی و تعظیمی، عظمت و دشواری آن را بیشتر نمایان میسازد و میفرماید: «و چه چیز تو را آگاه ساخت که آن گردنه دشوار چیست؟» این جمله برای بزرگنمایی و بیان اهمیت فوقالعاده آن است؛ یعنی ای پیامبر، تو و هیچکس دیگری نمیتواند بهطور کامل درک کند که آن راه دشوار و پرخطر که باید برای رسیدن به رستگاری و ورود به بهشت پیموده شود، چقدر سخت و بزرگ است. این تعبیر نشان میدهد که عبور از این گردنه، نیازمند تحمل سختیها، فداکاریها و انجام اعمال نیک فراوان است و تنها کسانی موفق به گذر از آن میشوند که با ایمان و عمل صالح، خود را برای این آزمون بزرگ آماده کرده باشند.

فواید و پیامهای آیه:

• عظمت و دشواری راه رستگاری را به انسان گوشزد میکند تا مغرور نشود و با جدیت و تلاش در پی کسب رضای الهی باشد.
• انسان را به تفکر و اندیشه درباره وظایف و مسئولیتهایش فرا میخواند و او را از غفلت و سهلانگاری بازمیدارد.
• نشان میدهد که رسیدن به سعادت اخروی، بدون تحمل سختیها و انجام اعمال نیک ممکن نیست و این خود انگیزهای برای تلاش بیشتر در راه خیر و نیکی است.
• این آیه با ایجاد شوق و انگیزه در مؤمن، او را به شناخت بیشتر راههای رسیدن به بهشت و دوری از موانع آن ترغیب میکند.