Аль-Балад сүресі — Аят 17

1. Сөздердің мағынасы:

• ثُمَّ (сумма): кейін, содан кейін.
• كَانَ (кәна): болды, еді.
• آمَنُوا (әманү): иман келтірді, Аллаһқа сенді.
• تَوَاصَوْا (тәуасау): бір-біріне өсиет етті, бір-бірін үндеді.
• الصَّبْرِ (сабыр): шыдамдылық, төзімділік.
• الْمَرْحَمَةِ (мәрхама): мейірімділік, рақымдылық.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят адамның қиын да қатерлі «асудан» — яғни жақсылық пен қайырымдылық жолынан өту барысында қандай қасиеттерге ие болуы керектігін баяндайды. Алдыңғы аяттарда құл азат ету, аш адамды тамақтандыру, жетімге және жарлыға қамқорлық жасау сияқты игі істер айтылған болатын. Енді осы аят сол игі істердің шынайы қабыл болуының негізгі шартын — иманды — алға тартады.

Яғни, адам тек жақсылық жасаумен ғана шектелмей, сол істерді Аллаһқа шынайы иман келтірген күйде жасауы тиіс. Себебі игі амалдар иманмен ғана құнды әрі пайдалы болады. Иман — барлық жақсылықтың түп тамыры.

Содан кейін аят иманды адамдардың қоғамдағы өзара қарым-қатынасын сипаттайды: олар бір-біріне сабырды өсиет етеді. Бұл — Аллаһқа мойынсұнуда, күнәлардан аулақ болуда және өмірдің қиындықтарына төзе білуде шыдамды болуға шақыру. Сондай-ақ олар бір-біріне мейірімділікті өсиет етеді, яғни адамдарға рақымды болуға, жүректері жұмсақ, қолдары ашық болуға үндейді.

Осылайша, бұл аят нағыз иманды адамның екі маңызды сипатын көрсетеді: біріншіден, өзі сабырлы әрі мейірімді болу; екіншіден, айналасындағыларды да осы игі қасиеттерге шақырып, жақсылыққа жұмылдыру. Иман тек жеке адамның ішкі ісі емес, ол қоғамды жақсартуға бағытталған белсенді күш.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Иман — барлық игі амалдың негізі. Қанша жақсылық жасасаң да, ол Аллаһқа иман келтірумен ғана шынайы құндылыққа ие болады. Иман жүрегімізді нұрландырып, амалдарымызды тірілтеді.
• Сабыр — мүміннің ажырамас қасиеті. Өмірде қиындықтар мен сынақтар көп. Сабыр арқылы біз Аллаһтың разылығына жетеміз әрі қиындықтарға мойымаймыз.
• Мейірімділік — жүректің жұмсақтығы. Ислам — мейірім діні. Біз бір-бірімізге, әсіресе әлсіздерге, жетімдерге, жарлыларға қамқор болуымыз керек. Мейірімсіз иман толық емес.
• Жақсылыққа шақыру — ортақ парыз. Тек өзің жақсы болып қана қоймай, айналаңды да жақсылыққа үндеу — нағыз мүміннің ісі. Бұл қоғамды түзеудің жолы.
• Ислам — жеке де, әлеуметтік те бақыттың жолы. Бұл аят бізге иман, сабыр және мейірім үшеуі біріккенде ғана нағыз бақытты өмір құрылатынын көрсетеді. Осы қасиеттерді бойымызға сіңірсек, екі дүниеде де жеңіске жетеміз.