Zuha surəsi — Ayə 2

1. Sözlərin izahı:

• وَاللَّيْلِ: "Gecə" deməkdir. Burada Allah-Təala qasəm edir (and içir).
• إِذَا: "O zaman ki", "o vaxt ki" mənasındadır.
• سَجَىٰ: Bu sözün əsas mənası "sakit oldu, sükuta gəldi, qaranlığı ilə örtdü" deməkdir. Gecənin qaranlığının çökməsi, insanların və səslərin sakitləşməsi nəzərdə tutulur.

1. Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə gecəyə and içir — o gecəyə ki, qaranlığı hər yeri bürüyür və içindəki bütün varlıqlar sakitləşir, insanlar istirahətə çəkilir, səslər susur. Bu, Allahın qüdrətinin və mərhəmətinin açıq-aydın əlamətidir. Gündüzün işığı və hərəkəti necə Allahın varlığına dəlalət edirsə, gecənin zülməti və sükutu da Onun təkliyinə və əzəmətinə şahiddir.

Bilmək lazımdır ki, and içmək yalnız Uca Allaha məxsusdur. Allah istədiyi məxluquna and içə bilər, lakin bəndənin Allahdan başqasına and içməsi caiz deyildir; çünki bu, şirkə aparan bir əməldir. Bu ayə bizə öyrədir ki, hər şeydən əvvəl qəlbimizi yalnız Allaha bağlayaq və Onun adından başqa heç bir şeylə and içməyək.

Bu ayə, əslində, Peyğəmbərimizə (sallallahu aleyhi və səlləm) böyük bir təsəlli və ürək-dirək mesajı daşıyır. Çünki bu ayələr nazil olanda vəhy bir müddət kəsildiyi üçün müşriklər "Rəbbi Muhəmmədi tərk etdi, ona qarşı qəzəbləndi" deyə şayiələr yayırdılar. Uca Allah gecəyə and içərək buyurur ki, sənin Rəbbin səni tərk etmədi və sənə qarşı qəzəblənmədi. Necə ki, gecənin qaranlığından sonra gündüzün işığı gəlir, eləcə də hər çətinlikdən sonra Allahın köməyi və fərəhi gəlir.

Ey insan! Bu ayə sənə ümid verir: qəlbin daraldığı, hər yanı qaranlıq bürüdüyü anda bil ki, Uca Allah səni unutmamışdır. O, sənin səsini eşidir, sıxıntını görür və ən yaxşı vaxtda sənə kömək edəcəkdir. Gecənin sükutunda Ona yalvar, çünki O, heç vaxt səni tərk etməz. Gəl, bu ayənin nuru ilə qəlbini işıqlandır və Rəbbinə tərəf dön!