Ələq surəsi — Ayə 17

1) Bəzi sözlərin izahı:

• فَلْيَدْعُ — "qoy çağırsın", "qoy köməyə çağırsın" mənasındadır. Buradakı "fa" hərfi əmr bildirir və təhdid mənası daşıyır.
• نَادِيَهُ — "nadi" sözü ərəbcədə məclis, toplaşma yeri, dost-tanışın yığışdığı yer deməkdir. Burada "nadiyəhu" — "onun məclisi", yəni "onun ətrafındakı adamlar, tayfası, dostları" mənasını verir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə, Allah düşmənlərinin ən azğınlarından olan bir şəxsin — Əbu Cəhlin — Allaha qarşı təkəbbürünü və cah-cəlalına arxalanmasını göstərir. O, Rəsulullahı (sallallahu aleyhi və səlləm) namaz qılmaqdan çəkindirməyə çalışır, özünü güclü hesab edir və arxasında dayanan tayfasına, məclis dostlarına bel bağlayırdı.

Allah-taala bu ayədə buyurur: qoy o təkəbbürlü şəxs öz məclisini, ətrafındakı adamlarını, tayfasını köməyə çağırsın! Qoy onların hamısını toplasın və onlardan kömək istəsin. Çünki o, elə zənn edir ki, onun qohumları, dostları, məclis əhli onu qurtara bilər.

Lakin bu, yalnız bir təhdid və istehzadır. Çünki qiyamət günü o kimsə Cəhənnəmə sürüklənərkən, alnından tutulub atılarkən, onun nə tayfası, nə dostları, nə də məclis əhli ona heç bir fayda verə bilməyəcək. Onların heç biri Allahın əzabından onu qurtara bilməz. Əksinə, Allah da Öz tərəfindən əzab mələklərini — zəbaniləri çağıracaq və onlar bu təkəbbürlü şəxsi haqq etdiyi cəzaya yetirəcəklər.

Bu ayə bizə çox mühüm bir dərs verir: insan nə qədər güclü, nə qədər varlı, nə qədər nüfuzlu olsa da, Allahın qarşısında acizdir. Kim Allahın dininə, Onun peyğəmbərinə qarşı çıxsa, öz gücünə, tayfasına, dostlarına arxalansa da, bu heç bir fayda verməyəcək. Əsl güc, əsl qüdrət yalnız Allahındır.

Ey insan! Sən də düşün: sənin arxanda kimlər dayanır? Sən kimi köməyə çağırırsan? Əgər sənin arxanda dayananlar yalnız dünya dostlarıdırsa, onlar səni qiyamət günü qurtara bilməzlər. Amma əgər sən Allahı çağırsan, Allaha sığınırsan, Ona tabe olsan — O, sənə kifayət edər. Allah qullarına ən yaxın olan, onları ən yaxşı qoruyandır.

Gəlin bu ayədən ibrət götürək: təkəbbürdən, cah-cəlaldan uzaq olaq, Allaha təvazökar qul olaq. Çünki ən üstün olan, ən qüdrətli olan yalnız Allahdır.