Zalzala surasi — Oyat 3

Kalimalarning ma'nolari:

• Qol (قال): aytdi, dedi.
• Al-inson (الإنسان): inson, odam (bu yerda, ayniqsa, qiyomatdan hayratda qolgan kishi nazarda tutilgan).
• Ma laha (ما لها): unga nima bo'ldi? / uning shu holati nimadan?

Tafsir:

Qiyomat kuni yer qattiq silkinib, larzaga kelgach, inson dahshat va hayratga tushadi. U yerning bu g'aroyib holatini ko'rib, o'z-o'zidan: "Bu yerga nima bo'ldi? Nega bunchalik silkinmoqda?" deb so'raydi. Bu savol — qo'rquv va hayrat aralash savoldir. Inson o'sha paytda yerning odatdagi turg'un holatidan butunlay chiqib ketganini, uning ichidagi o'liklar va xazinalarni tashqariga chiqarayotganini ko'rib, aqli hayron bo'ladi.

Bu holatda, ayniqsa, qiyomatni inkor etgan kofir inson yanada hayrat va vahima ichida qoladi. U endi o'zi inkor qilib kelgan narsaning haqiqatan yuz berayotganini ko'radi. Yerning bu silkinishi — Allohning buyrug'i bilan bo'lib, u o'z ichidagi barcha sirlarni, o'tmishda yashagan avlodlarning qoldiqlarini va yer ostiga ko'milgan narsalarni yuzaga chiqaradi. Bu — qiyomatning eng buyuk alomatlaridan biridir.

Foydalar:

1. Ushbu oyat insonga qiyomatning haq ekanligini va u muqarrar kelishini eslatadi. Inson o'zini bu buyuk kunga tayyorlashi, gunohlardan tiyilishi va solih amallarni ko'paytirishi lozim.
2. Yerning silkinishi va uning ichidagilarni chiqarib tashlashi — Allohning qudrati cheksiz ekanligini ko'rsatadi. Bu holat insonni o'z Yaratganiga bo'lgan ishonchini mustahkamlashga undaydi.
3. Qiyomat kuni har bir inson o'z amallari bilan yuzma-yuz keladi. Shuning uchun bu dunyoda qilgan har bir yaxshi yoki yomon ishimiz befarq emas, balki ularning hammasi hisobga olinadi.
4. Insonning "bu yerga nima bo'ldi?" degan savoli — uning ojizligini va Allohning qudrati oldida hech narsa qila olmasligini anglatadi. Bu esa insonni kamtarlikka va Allohga tavba qilishga chorlaydi.