Аль-Фатиха сүрәсе — Аять 1

Сүзләрнең мәгънәләре:

• Бисми: "Исеме белән" яки "исеменнән башлыйм" дигән мәгънәне бирә.
• Аллаһ: Бу — Аллаһы Тәгаләнең иң хас, иң бөек исеме, Ул — хакыйкый мәгъбүд, тик Аңа гына гыйбадәт кылына. Бу исем Аллаһыдан башка беркемгә дә бирелми.
• Әр-Рахман: Киң рәхмәт иясе. Аның рәхмәте бөтен мәхлукатны — мөэминне дә, кәферне дә, хәтта хайваннарны да колачлый. Бу сыйфат Аллаһының Үзенә хас мәңгелек сыйфатыдыр.
• Әр-Рахим: Рәхмәте билгеле бер мәхлукатка — мөэмин бәндәләренә юнәлгән, аларга аеруча игелекле, мәрхәмәтле булуын күрсәтә. Бу исем Аллаһының рәхмәтенең гамәлдә чагылышын белдерә.

Аять тәфсире:

Бу аять — "Бисмилләһ" яки "бәсмалә" дип атала. Ул Коръәннең Әл-Фатиха сүрәсенең беренче аяте булып, мөселманнарның һәр эшендә, бигрәк тә Коръән укыганда, Аллаһы исеме белән башлавын өйрәтә. Мәгънәсе: "Мин Коръән укырга Аллаһы исеме белән керешәм, Аның ярдәменә таянып, Аның исемен зекер итеп, бәрәкәт сорап башлыйм."

Бу аятьтә Аллаһы Тәгаләнең өч мөһим исеме зекер ителә. "Аллаһ" — Аның зат исеме, Ул — гыйбадәт кылырга лаек булган бердәнбер Илаһ. "Әр-Рахман" — Аның рәхмәте киң, ул бөтен барлыкны эченә ала, беркемне дә читләштерми. "Әр-Рахим" исә — Аның рәхмәте мөэминнәргә аеруча якын, ул аларны Ятимәндә дә, Бәхет көнендә дә саклап тора. Шулай итеп, мөэмин бу аятьне укыганда, Аллаһының олылыгын, киң рәхмәтен һәм үзенә карата булган махсус мәрхәмәтен искә төшереп, Коръән укырга керешә.

Аятьтән алынган файдалар:

• Мөселман һәр эшен, хәтта кечкенә генә эшне дә, Аллаһы исеме белән башларга өйрәнә. Бу — бәндәнең һәрвакыт Аллаһыга таянуын, Аңа буйсынуын күрсәтә.
• Бу аять мөэминнәргә Аллаһының рәхмәтенең киңлеген искә төшерә. Әр-Рахман исеме безгә Аллаһының рәхмәтеннән өмет өзмәскә өйрәтә, чөнки Ул барлык мәхлукатына рәхимле.
• Әр-Рахим исеме мөэминнәргә шатлык бирә: Аллаһы аеруча мөэмин бәндәләрен ярата, аларны гафу итәргә, рәхмәт кылырга әзер. Бу — мөселманнарның йөрәкләренә тынычлык сала.
• Бәсмаләне уку — шайтаннан саклану чарасы. Пәйгамбәребез (с.г.в.) безгә һәр эшне Аллаһы исеме белән башларга кушты, чөнки шайтан Аллаһы исеме зекер ителгән урыннан кача.
• Бу аять Коръәннең ачкычы булып тора, ул безгә Коръәнне ничек укырга кирәклеген — ихлас күңелдән, Аллаһыга табынып, Аның ярдәмен сорап укырга кирәклеген өйрәтә.