فاتحہ سۈرىسى — ئايەت 1

1. لۇغەت ئىزاھاتى:

• بِسْمِ: «ب» ھەرىپى ياردەم سوراش مەنىسىدە، يەنى «ـنىڭ ئىسمى بىلەن ياردەم سوراپ باشلايمەن» دېگەنلىك.
• اللَّهِ: ئاللاھ تائالانىڭ ئۆزىگە خاس ئىسمى بولۇپ، ھەقىقىي ئىبادەت قىلىنىدىغان زاتنى كۆرسىتىدۇ، باشقا ھېچكىم بۇ ئىسىم بىلەن ئاتالمايدۇ.
• الرَّحْمَٰنِ: رەھمىتى پۈتۈن مەخلۇقاتلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان، چەكسىز رەھىم-شەپقەتلىك زات.
• الرَّحِيمِ: مۇئمىنلەرگە ئالاھىدە مېھرىبان بولغان، رەھمىتى ئۇلارغا يېتىپ بارىدىغان زات.

1. ئايەت تەپسىرى:

بۇ ئايەت «بىسمىللاھىر رەھمانىر رەھىم» دەپ باشلىنىدۇ. مەنىسى: ئاللاھ تائالانىڭ ئىسمى بىلەن قۇرئان ئوقۇشنى باشلايمەن، ئۇنىڭدىن ياردەم سورايمەن ۋە ئۇنىڭ ئىسمىنى ياد قىلىش بىلەن بەرىكەت تىلەيمەن. بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالانىڭ ئۈچ ئۇلۇغ ئىسمى زىكىر قىلىنغان:

بىرىنچىسى «اللَّهُ» — ئۇ ھەقىقىي ئىبادەت قىلىنىدىغان زاتنىڭ ئىسمىدۇر. بۇ ئىسىم پەقەت ئاللاھ تائالاغىلا خاس بولۇپ، باشقا ھېچقانداق مەخلۇق بۇ ئىسىم بىلەن ئاتالمايدۇ.

ئىككىنچىسى «الرَّحْمَٰنُ» — ئۇ رەھمىتى چەكسىز كەڭ بولغان زاتتۇر. ئۇنىڭ رەھمىتى پۈتۈن مەخلۇقاتلارنى، مۇئمىن-كافىر، ئىنسان-ھايۋان، ھەممىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇ ئىسىم ئاللاھنىڭ زاتىغا قائىم بولغان رەھمەت سۈپىتىنى كۆرسىتىدۇ.

ئۈچىنچىسى «الرَّحِيمُ» — ئۇ رەھمىتى مۇئمىن بەندىلىرىگە يېتىپ بارىدىغان زاتتۇر. ئاللاھ تائالا ئۆز رەھمىتى بىلەن خالىغان بەندىلىرىگە، بولۇپمۇ مۇئمىنلەرگە مېھرىبانلىق قىلىدۇ. بۇ ئىسىم ئاللاھنىڭ رەھمىتىنىڭ مەخلۇقاتلارغا يېتىپ بېرىشىنى كۆرسىتىدۇ.

شۇڭا «الرَّحْمَٰنُ» ئاللاھنىڭ رەھمەت سۈپىتىنىڭ ئۆزىگە قائىم ئىكەنلىكىنى، «الرَّحِيمُ» بولسا ئۇنىڭ رەھمىتىنىڭ بەندىلەرگە يېتىپ بېرىدىغانلىقىنى ئىپادىلەيدۇ. بۇ ئىككى ئىسىم ئاللاھ تائالانىڭ رەھمەت سۈپىتىنى ئۇنىڭ ئۇلۇغلۇقىغا لايىق رەۋىشتە ئىسپاتلايدۇ.

1. دەۋەت ۋە نەسىھەت:

ئەزىز قېرىنداشلار! بىسمىللاھ دېگەن بۇ مۇبارەك جۈملىنى ھەر قېتىم ئوقۇغاندا، بىز ئاللاھ تائالانىڭ چەكسىز رەھمىتىنى ۋە مېھرىبانلىقىنى ئەسلىگە ئالىمىز. ئاللاھ تائالا شۇنداق رەھىمدىل زاتكى، ئۇنىڭ رەھمىتى ھەممە مەخلۇقاتنى قاپلىغان. بىز ھەر كۈنى، ھەر ئىشتا ئاللاھنىڭ ئىسمى بىلەن باشلىساق، ئىشلىرىمىز بەرىكەتلىك بولىدۇ، قەلبىمىز ئىمان نۇرى بىلەن نۇرلىنىدۇ. كېلىڭلار، بۇ ئۇلۇغ ئايەتنى كۆپ ئوقۇپ، ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىش ئۈچۈن ئۇنىڭغا يۆلەنسەك ۋە ئۇنىڭ بەندىلىرىگە مېھرىبانلىق قىلساق، ئاللاھ بىزگە ئىككى دۇنيادا رەھمەت قىلغاي.