Sura Fotiha — Oyat 1

Kalimalarning ma'nolari:

• بِسْمِ – nomi bilan, deb boshlayman.
• اللَّهِ – Alloh taolo, yagona iloh, haq ma'budi.
• الرَّحْمَٰنِ – mehribon, rahmati barcha maxluqotni qamrab olgan Zot.
• الرَّحِيمِ – rahmli, mo'min bandalariga xos rahmat qiluvchi Zot.

Tafsir:

Ushbu oliy kalom – "Bismillahir Rahmonir Rahim" – Qur'oni Karimning boshlanishidir. Ushbu muqaddas ibora bilan bandasi o'z ishini Alloh nomi bilan boshlaydi, Unga tavakkal qiladi va Uning yordamini so'raydi. Bu yerda "bism" so'zi isti'ona (yordam so'rash) ma'nosini anglatadi, ya'ni bandasi: "Men Allohning nomi bilan, Uning yordamiga tayanib, Uning barakasini umid qilib boshlayman", deydi.

"Alloh" lafzi – bu Zotning eng xos ismi bo'lib, faqat Ungagina xosdir. Bu ism yagona haq ma'bud, butun olamlarning Yaratuvchisi va boshqaruvchisi bo'lgan Zotga ishoradir. Bu ism bilan boshqa hech kim atalmaydi.

"Ar-Rahmon" – bu Allohning go'zal ismlaridan biri bo'lib, Uning rahmati barcha maxluqotni – mo'minni ham, kofirni ham, insonni ham, hayvonni ham qamrab olganini bildiradi. Uning rahmati keng va umumiy bo'lib, bu dunyoda hamma narsani O'z inoyati bilan ta'minlagan.

"Ar-Rahim" – esa Allohning mo'min bandalariga xos bo'lgan rahmatini ifodalaydi. Qiyomat kunida va oxiratda faqat mo'minlarga yetadigan maxsus rahmat shudir. Bu ikki ism birgalikda Allohning rahmat sifatining naqadar ulug'ligini ko'rsatadi: Uning rahmati ham keng, ham aniq maqsadga qaratilgandir.

Aziz o'quvchi! Ushbu muqaddas ibora har bir ishimizning boshlanishida tilga olinishi – bizga Alloh bilan doimiy aloqada bo'lishni, Uning yordamiga tayanishni va Uning rahmatidan umidvor bo'lishni o'rgatadi. Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam) ham barcha ishlarini "Bismillah" bilan boshlaganlar. Biz ham har bir ishimizni – yeyishdan, ichishdan, o'qishdan, yozishdan, hatto uyimizdan chiqishdan oldin ham ushbu iborani aytishga odatlanaylik. Chunki bu ibora orqali biz Allohdan baraka va yordam so'raymiz, shaytonning yomonliklaridan panoh topamiz.

Alloh taolo har birimizni ushbu muqaddas iboraning haqiqiy ma'nosini anglab, unga muvofiq amal qiluvchilardan qilsin. Omil va oxiratda Uning rahmatiga erishuvchilardan bo'lish nasib etsin!