Аль-Фатиха сүресі — Аят 1

1. Сөздердің мағынасы:

• بِسْمِ — "бисми" — "атымен" дегенді білдіреді, яғни "бастаймын... атымен".
• اللَّهِ — "Аллаһ" — Құдайдың ең жоғары есімі, тек Оған ғана тән, басқа ешкімге қолданылмайды.
• الرَّحْمَٰنِ — "ар-Рахман" — шексіз, барлық жаратылысты қамтитын рақым иесі.
• الرَّحِيمِ — "ар-Рахим" — мүміндерге ерекше мейірімді, рақымы жететін.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл — "Бисмилләһир-Рахманир-Рахим" — Құран оқуды бастағанда айтылатын бастама сөз. Оның мағынасы: "Мен Құран оқуды Аллаһтың атымен бастаймын, Одан көмек сұраймын және Оның есімін айту арқылы береке тілеймін."

Бұл қысқа сөйлем үш ұлы есімді қамтиды:

• Аллаһ — шынайы ғибадатқа лайық жалғыз Тәңір. Бұл — Аллаһтың ең жоғары әрі ерекше есімі, Одан басқа ешкімге қолданылмайды.
• ар-Рахман — рақымы шексіз, барлық жаратылысты қамтитын Мейірімді. Ол — Өзінің мәнімен-ақ рақымды.
• ар-Рахим — рақымы нақты жететін, әсіресе мүмін құлдарына ерекше мейірімді. Ол — рақымын қалаған жаратылысына, соның ішінде мүміндерге жеткізетін.

Бұл екі есім (ар-Рахман мен ар-Рахим) Аллаһтың рақым сипатын бекітеді: ар-Рахман — рақымның Өзіне тән сипат екенін, ал ар-Рахим — Оның жаратылысына рақым ететінін білдіреді. Яғни біріншісі — сипат, екіншісі — іс-әрекет.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Кез келген игі істі, әсіресе Құран оқуды, Аллаһтың атымен бастау — береке мен қабылдықтың кілті.
• Аллаһтың рақымы шексіз әрі әмбебап: Ол барлық жаратылысқа мейірімді, ал мүміндерге ерекше рақым етеді. Бұл — Оның мейіріміне сенім артып, үміт үзбеуге шақырады.
• "Аллаһ" есімі — Жаратушының ең ұлы есімі. Оны айту арқылы адам Оған жақындайды, жүрегі тыныштық табады.
• Бисмилләһ — күнделікті өмірде де, ғибадатта да айтылатын қысқа әрі мағыналы дұға. Ол адамды Аллаһпен байланыстырады, әр істің басында Одан көмек сұрауға үйретеді.
• Бұл аят Құранның алғашқы сөзі ретінде бізге: "Бастамаң — Аллаһтың атымен болсын, өйткені Ол — Рахман әрі Рахим" — деп, өмірдің әр сәтін Оған байланыстыруға шақырады.