Йунус сүресі — Аят 18

1. Сөздердің мағынасы:

• وَيَعْبُدُونَ — олар құлшылық етеді.
• مِن دُونِ اللَّهِ — Аллаһтан басқа.
• مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنفَعُهُمْ — оларға зиян да, пайда да тигізе алмайтын нәрселерге.
• شُفَعَاؤُنَا — біздің шапағатшыларымыз, яғни біз үшін Аллаһтың алдында араша түсушілер.
• أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ — Аллаһқа хабарлайсыңдар ма? Яғни Аллаһ білмейтін нәрсені Оған айтып, үйретемін деп ойлайсыңдар ма?
• سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى — Ол пәк және биік, олардың серік қосуынан алыс.

1. Аяттың тәпсірі:

Мушриктер Аллаһтан басқа зиян да, пайда да тигізе алмайтын нәрселерге — пұттар мен бұттарға құлшылық етеді. Олар бұл пұттардың өздеріне пайда әкелетініне де, зиян тигізетініне де сенбейді, бірақ оларды «біздің Аллаһтың алдында шапағатшыларымыз, біз үшін араша түседі» деп айтады. Яғни олар пұттарды Аллаһқа жақындататын делдалдар деп санайды.

Аллаһ Тағала Пайғамбарымызға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) айтқызады: «Сендер Аллаһқа көктерде де, жерде де өзі білмейтін бір серік немесе шапағатшы бар деп хабарлайсыңдар ма?» Бұл — олардың сөздерінің негізсіздігін, жалғандығын көрсететін сұрақ. Егер көктер мен жерде шынымен де Аллаһтың алдында шапағат ететін біреу болса, Аллаһ оны әлдеқашан білер еді. Аллаһ бәрін біледі, Оған ешнәрсе жасырын емес. Сондықтан олардың «мынау біздің шапағатшыларымыз» деген сөздері — бос қиял мен жалған сенім ғана.

Аллаһ Тағала Өзін пәктеп, олардың серік қосуынан биік деп сипаттайды. Ол — жалғыз, серігі жоқ, құлшылыққа лайықты жалғыз Тәңір.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһтан басқаға құлшылық етудің пайдасыздығы: Пұттар, бұттар, әулиелер немесе кез келген жаратылыс — олар зиян да, пайда да тигізе алмайды. Пайда мен зиян тек Аллаһтың қолында.
• Шапағат тек Аллаһтың рұқсатымен: Ешкім Аллаһтың рұқсатынсыз ешкімге шапағат ете алмайды. Шапағатты Аллаһтан тікелей сұрау керек, жаратылыстардан емес.
• Аллаһтың білімі шексіз: Аллаһ көктер мен жердегі барлық нәрсені біледі. Оған ешнәрсе жасырын емес. Сондықтан Оған «білмейтін нәрсені» айтып, үйрету мүмкін емес.
• Ширктің үлкен күнә екендігі: Аллаһқа серік қосу — ең үлкен әділетсіздік және ең ауыр күнә. Аллаһ одан пәк әрі биік.
• Исламның тазалығы мен айқындығы: Ислам — тек Аллаһқа құлшылық етуге, Одан ғана көмек пен шапағат сұрауға шақыратын таза дін. Бұл — адам баласын адасушылықтан құтқаратын тура жол.

Осы аят арқылы біз Аллаһтың жалғыздығын, Оның білімінің кемелдігін және тек Оған ғана құлшылық ету керектігін терең түсінеміз. Ислам — адамды пұтқа табынудан, жалған сенімдерден арылтып, тек Аллаһқа бағыттайтын нағыз бақыт пен құтқарылу жолы.