Yunus surasi — Oyat 45

Kalimalarning ma'nolari:

• Yahshuruhum: Ularni (qiyomat kuni) to'playdi, jam qiladi.
• Yalbasu: Dunyoda yoki qabrda turishlari, yashashlari.
• Yata'arofuna: Bir-birlarini taniydilar, tanishtiriladilar.
• Kazzaba: Yolg'on deb hisobladilar, inkor etdilar.
• Liqoillah: Allohning huzuriga chiqish, Uning oldiga qaytish.
• Muhtadin: To'g'ri yo'lga yo'naltirilganlar, hidoyat topganlar.

Tafsir:

Ey inson! Alloh taolo o'sha dahshatli kunni — qiyomat kunini eslating. O'sha kunda Alloh barcha insonlarni, avvalgilarini ham, keyingilarini ham bir joyga to'playdi. Ular qabrlaridan chiqib, hisob-kitob uchun yig'ilganlarida, go'yo dunyoda va qabrda umuman yashamagandek, faqat kunduzning bir soatidagina turgan kabi tuyuladi. Dunyo hayoti ularga juda qisqa bo'lib ko'rinadi, chunki oxirat azobi va dahshatlari shunchalik kattaki, o'tgan umr butunlay unutiladi.

O'sha paytda ular bir-birlarini taniydilar, xuddi dunyoda bir-birlarini tanigandek. Ammo bu tanishuv va suhbat juda qisqa bo'ladi, chunki qiyomatning dahshatli voqealari ularni butunlay boshqa holatga soladi. Har kim o'z dardi bilan ovvora bo'lib qoladi.

So'ngra Alloh taolo o'sha kuni oxiratni inkor etganlarning holatini bayon qiladi: "Qasamki, Allohning huzuriga chiqishni, Uning oldida hisob berishni yolg'on deb hisoblaganlar, albatta, ziyon qilganlardir." Ular dunyoda Allohning birligini, qayta tirilishni va Uning oldiga qaytishni inkor etdilar, natijada oxiratda eng katta ziyon — jahannam azobiga duchor bo'ldilar. Ular to'g'ri yo'lga hidoyat topmagan edilar, chunki iymon va to'g'ri amallardan yuz o'girgan edilar. Alloh taolo ularning hidoyatga erishishlarini azaldan bilgan va ular o'sha yo'ldan bormaganlar.

Foydali saboqlar:

1. Dunyoning qisqaligi: Bu hayot oxirat oldida juda qisqa va o'tkinchidir. Inson o'z umrini abadiy hayotga tayyorgarlik ko'rish uchun ishlatishi kerak.
2. Qiyomat kuni haqiqatdir: Qayta tirilish va Allohning huzurida hisob berish — mutlaq haqiqatdir. Buni yolg'on deb hisoblagan kishi eng katta ziyonga uchraydi.
3. Tanishuvning foydasizligi: Qiyomat kuni yaqinlar va do'stlar bilan uchrashuv va tanishuv hech qanday foyda bermaydi. Har kim o'z amallariga qarab jazolanadi.
4. Hidoyatning ahamiyati: To'g'ri yo'l — Allohning hidoyati orqali topiladi. Kim Allohga iymon keltirib, Uning amrlariga itoat qilsa, u ziyon ko'rmaydi.
5. G'animatni qadrlash: Dunyo hayotidagi har bir daqiqani Allohga ibodat va yaxshi amallar bilan o'tkazish — oxiratda najot topishning kalitidir.