سوره ماعون — آیه 2

معانی کلمات:

• یَدُعُّ: به شدت دفع کردن، با خشونت و بی‌مهری راندن.
• الْیَتِیم: کودکی که پدرش را از دست داده و سرپرست خود را از دست داده است.

تفسیر آیه:

پس آن کسی که با خشونت و بی‌رحمی یتیم را از حق خود بازمی‌دارد و او را با تندی و درشتی از خود می‌راند، همان کسی است که دین را تکذیب می‌کند و روز جزا را انکار می‌نماید. این آیه اشاره به رسم ناپسند عرب جاهلی دارد که یتیمان را از ارث محروم می‌کردند و به آنان ظلم می‌نمودند. آنان نه‌تنها به یتیم کمک نمی‌کردند، بلکه با قساوت قلب، او را با خشونت از خود می‌راندند و حتی به نیازهای اولیه او نیز توجه نمی‌کردند. این رفتار زشت، نشانه‌ای از کفر و بی‌ایمانی به خدا و روز قیامت است.

فواید و پیام‌های آیه:

1. اسلام دین مهربانی و رحمت است و به حمایت از یتیمان و مستضعفان سفارش فراوان کرده است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «من و سرپرست یتیم در بهشت این‌گونه در کنار یکدیگر هستیم» و انگشتان اشاره و وسط را نشان دادند.
2. رفتار با یتیم، معیار سنجش ایمان انسان است؛ کسی که به یتیم ظلم می‌کند یا او را می‌راند، در حقیقت ایمانش ضعیف و قلبش سخت است.
3. قرآن کریم ما را به نرمی و محبت با کودکان بی‌سرپرست دعوت می‌کند و از هرگونه خشونت و بی‌مهری نسبت به آنان برحذر می‌دارد.
4. این آیه به ما می‌آموزد که ایمان واقعی تنها به گفتار نیست، بلکه در رفتار نیک با خلق خدا، به‌ویژه آسیب‌پذیرترین افراد جامعه، تجلی می‌یابد.