Ixlos surasi — Oyat 3

Kalimalarning ma'nolari:

• lam yalid: (Alloh) hech kimni dunyoga keltirmagan, ya'ni Uning farzandi yo'q.
• va lam yulad: (Alloh) hech kimdan dunyoga kelmagan, ya'ni Uning ota-onasi ham yo'q.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo O'zining har qanday farzand va ota-onadan pok ekanligini bayon qilmoqda. Ya'ni, Alloh hech kimni tug'magan va O'zi ham hech kimdan tug'ilgan emas. Uning na farzandi bor, na otasi, na onasi, na sherigi. Alloh taolo avvalgi oyatda O'zining "Samad" (hech narsaga muhtoj bo'lmagan, hamma narsa Unga muhtoj bo'lgan) ekanligini, so'ngra bu oyatda esa Uning nasl-nasabdan pok ekanligini ta'kidlamoqda. Chunki tug'ilish va tug'ish xususiyatlari maxluqotlarga xos bo'lib, Yaratuvchi Zot bu kabi nuqsonlardan mutlaqo pokdir. Bu oyat nasroniylarning "Iso Xudoning o'g'li" degan e'tiqodini ham, mushriklarning "Farishtalar Allohning qizlari" degan da'volarini ham rad etadi.

Foydalar:

1. Alloh taolo har qanday kamchilik va nuqsondan pok ekanini bilish — mo'minning e'tiqodini mustahkamlaydi va Uni har qanday noto'g'ri tasavvurlardan saqlaydi.
2. Ushbu oyat bizga Allohning buyukligini va Uning barcha maxluqotlardan mutlaqo farq qilishini o'rgatadi — U hech kimga o'xshamaydi va hech kim Unga o'xshamaydi.
3. Tug'ilish va tug'ish kabi xususiyatlar maxluqotga xos ekanini anglagan inson, o'z Parvardigorini to'g'ri tanib, Unga chin dildan ibodat qilishga yo'l topadi.
4. Bu oyat insonni shirk va noto'g'ri e'tiqodlardan saqlaydi hamda tavhid (yakkaxudolik) aqidasini mustahkamlaydi.