Yusuf surasi — Oyat 10

Kalimalarning ma'nolari:

• G‘ayobat – ko‘zdan yashiringan joy, chuqurlik.
• Jubb – qurilishi tugallanmagan, tosh bilan devorlanmagan quduq.
• Sayyora – yo‘lovchilar, karvon ahli.
• Yaltaqitu – uni topib oladi, istamagan holda qo‘lga kiritadi.

Tafsir:

Yusufning aka-ukalari uni o‘ldirishga qaror qilganlarida, ularning orasidan biri gapirib: “Yusufni o‘ldirmanglar! Agar unga biror yomonlik qilmoqchi bo‘lsangiz, uni quduqning tubiga tashlanglar. U yerdan o‘tib ketayotgan karvon ahli uni topib olib ketadi. Shunda siz undan qutulasiz va qon og‘irligini ham o‘z zimmangizga olmaysiz”, – dedi. Bu taklif ularning niyatini yengillashtirdi, chunki ular Yusufdan qutulishni xohlar edilar, lekin qotillik gunohi va uning oqibatlaridan cho‘chirdilar. Ular bu so‘zni Yusufga yaxshilik qilish uchun emas, balki undan xalos bo‘lishning oson yo‘lini topish uchun aytdilar. Zero, ularning maqsadi Yusufni yo‘q qilish edi, xoh u o‘ldirish orqali bo‘lsin, xoh quduqqa tashlash orqali.

Foydalar:

• Yomon ishni qilishdan oldin, inson o‘z qarorlarini yaxshilab o‘ylab ko‘rishi va eng yengil yo‘lni tanlashga harakat qilishi kerak, lekin bu yengillik gunohdan qochish uchun emas, balki gunohni kamaytirish uchun bo‘lsa ham, baribir gunohdan saqlanishga undaydi.
• Bu voqeadan saboq olamizki, Alloh taolo o‘z bandalarini eng og‘ir sharoitlarda ham himoya qiladi. Yusuf alayhissalom quduq tubiga tashlangan bo‘lsa-da, Alloh uni o‘sha yerda ham muhofaza qildi va oxir-oqibat uni yuksak martabalarga ko‘tardi.
• Insonning rejalari va hiylalari hech qachon Allohning irodasini yengib o‘tolmaydi. Aka-ukalar Yusufdan qutulishni xohladilar, lekin Alloh bu voqeani Yusufning kelajakdagi buyuk maqomi uchun sabab qildi.
• Yomon niyat bilan qilingan ish, hatto tashqi ko‘rinishda yaxshi niyat bilan qilingan bo‘lsa ham, oxir-oqibat o‘sha odamning o‘ziga qaytadi. Bu voqea aka-ukalarning keyingi hayotlarida pushaymonlik va azob-uqubatlarga sabab bo‘ldi.