Yusuf surasi — Oyat 11

Kalimalarning ma'nolari:

• لَا تَأْمَنَّا — nega bizni ishonchli deb bilmaysan, bizga ishonmaysan?
• لَنَاصِحُونَ — biz unga nisbatan chin dildan xayrixoh, uning yaxshiligini istovchilarmiz.

Tafsir:

Yusufning aka-ukalari otalari Yoqub alayhissalomdan Yusufni o'zlariga qo'shib sahroga olib chiqishga izn so'rashga qaror qilishdi. Ular bu ishni amalga oshirish uchun avval otalarining ko'nglini yumshatishga, uning qalbidagi shubha va xavotirlarni ketkazishga harakat qilib dedilar: "Ey otamiz! Nega sen bizni Yusufga nisbatan ishonchli kishilar deb bilmaysan? Nega uni biz bilan birga yuborishdan bosh tortasan? Holbuki, biz unga nisbatan chin dildan xayrixohmiz, uning yaxshiligini istaymiz, unga zarar yetishidan qo'rqamiz va uni har qanday yomonlikdan asrashga harakat qilamiz. Biz uni o'z farzandimizdek ko'ramiz va uning sog'-salomat qaytishini ta'minlaymiz."

Ular bu so'zlar bilan otalariga o'zlarining yaxshi niyatlarini ishontirishga, uning qalbidagi gumon va xavotirlarni bartaraf etishga urindilar. Biroq bu so'zlar yolg'on edi, chunki ularning ichlarida yomon niyat yashiringan edi. Ular tashqi ko'rinishda yaxshi so'zlarni aytishar, lekin ichlarida Yusufdan qutulish rejasini tuzgan edilar.

Foydalar:

• Bu oyatda insonning tashqi so'zlari bilan ichki niyati har doim ham mos kelavermasligi ko'rsatilgan. Shuning uchun mo'min kishi har bir ishda Allohga tavakkal qilishi va odamlarning so'zlariga emas, balki Allohning hukmiga suyanishi lozim.
• Ota-onaga nisbatan hurmat va muloyimlik bilan murojaat qilish odobidan saboq olamiz. Yusufning aka-ukalari yomon niyatli bo'lsalar ham, otalariga "yobana" (ey otamiz) deb muloyim so'z bilan murojaat qildilar.
• Yaxshi so'z va chiroyli muomala kishilarni o'ziga jalb qilishning eng ta'sirli vositasidir. Biroq mo'min kishi har doim hushyor bo'lishi va har bir ishni Allohga topshirishi kerak.
• Bu oyatda oilaviy munosabatlarda o'zaro ishonchning muhimligi, lekin ishonchni ham oqilona va ehtiyotkorlik bilan qaror qilish zarurligi ko'rsatilgan.