سوره یوسف — آیه 94

معانی کلمات:

• فَصَلَتِ: جدا شد و بیرون آمد.
• الْعِیرُ: کاروان (قافله).
• أَجِدُ: مییابم، احساس میکنم.
• رِیحَ: بوی.
• تُفَنِّدُونِ: مرا به نادانی و سُخافت نسبت میدهید و میگویید که دچار خرافت (زوال عقل پیری) شدهای.

تفسیر آیه:

هنگامی که کاروان (حاملان پیراهن یوسف) از سرزمین مصر جدا شد و به راه افتاد، پدرشان یعقوب علیهالسلام به کسانی که نزد او بودند (از فرزندان و نوههایش) فرمود: «من بهراستی بوی یوسف را احساس میکنم؛ اگر شما مرا به نادانی و خرافت نسبت نمیدادید (و سخنم را جدی میگرفتید، از این خبر شگفتزده نمیشدید).» او با این سخن، پیش از رسیدن کاروان، بشارت الهی را درک کرده بود؛ زیرا خداوند به او الهام کرده بود که یوسف زنده است و نزدیک میشود. اما اطرافیان او، به دلیل دوریِ بسیارِ یوسف و گذشت سالیان طولانی، این سخن را نشانهی پیری و ضعف عقل او میپنداشتند و او را سرزنش میکردند.

فواید و درسهای آیه:

1. نشانهی ایمان و یقین اولیا: اولیای خداوند به اذن الهی میتوانند از امور پنهان آگاه شوند و این کرامتی است که خدا به بندگان صالح خود میدهد.
2. صبر و امید: یعقوب علیهالسلام پس از سالها فراق، هرگز از رحمت خدا ناامید نشد و این درس بزرگی است که مؤمن هرگز نباید امید خود را به فرج الهی از دست بدهد.
3. پرهیز از قضاوت عجولانه: اطرافیان یعقوب سخن او را حمل بر خرافت کردند، اما حقیقت چیز دیگری بود؛ پس نباید سخنان صادقان را بهسادگی نادیده گرفت و آنان را متهم به بیهودهگویی کرد.
4. محبت پدرانه و پیوند خانوادگی: این آیه نشان میدهد که محبت راستین میان پدر و فرزند، حتی در دوری و سختی، پایدار میماند و خداوند پاداش صبر و محبت را میدهد.
5. آگاهی از قدرت خداوند: خداوند هر لحظه میتواند شرایط را دگرگون کند و غم را به شادی تبدیل نماید؛ پس مؤمن باید همواره به قدرت بیپایان او امیدوار باشد.