سوره نحل — آیه 100

معانی کلمات:

• سُلطان: تسلّط، نفوذ و قدرت.
• یَتَوَلَّونَهُ: او را به دوستی و سرپرستی میگیرند و از او اطاعت میکنند.
• مُشرِکون: کسانی که برای خدا شریک قائل میشوند.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه در ادامهی آیات پیشین، حقیقت قدرت و نفوذ شیطان را روشن میسازد و بیان میکند که شیطان هیچگونه تسلط و قدرتی بر بندگان مخلص و مؤمن ندارد؛ آنان که به خدا و رسولش ایمان آوردهاند و تنها بر پروردگارشان توکل میکنند، از وسوسهها و گمراهیهای شیطان در اماناند. نفوذ و سلطهی شیطان تنها بر دو گروه است: نخست، کسانی که او را به دوستی و سرپرستی برمیگزینند و در حقیقت با پیروی از او، او را ولی و یاور خود قرار میدهند؛ و دوم، کسانی که به سبب همین اطاعت از شیطان و گمراهی او، به خدا شرک میورزند و غیر او را نیز میپرستند. بنابراین، تسلط شیطان بر انسانها نه از آن روست که او قدرتی ذاتی دارد، بلکه نتیجهی انتخاب و رفتار خود انسانهاست؛ آنان که راه شیطان را برمیگزینند، خود را در معرض نفوذ و گمراهی او قرار میدهند.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان در برابر وسوسههای شیطان بیتقصیر نیست؛ نفوذ شیطان بر کسی که از او پیروی کند، نتیجهی انتخاب خود اوست.
• ایمان و توکل بر خدا، سپری محکم در برابر وسوسههای شیطان است و مؤمنان از گزند او در اماناند.
• شرک و گمراهی، ریشه در اطاعت از شیطان و دوستی با او دارد؛ هر که از خدا دور شود، به شیطان نزدیک میشود.
• این آیه مایهی امید و دلگرمی مؤمنان است که با پناه بردن به خدا و پیروی از فرمان او، میتوانند از هرگونه نفوذ شیطانی رهایی یابند و در پناه الهی در امان باشند.