سوره نحل — آيت 100

١) لفظن جي معنيٰ:

• سُلْطَانُهُ: سندس اختيار، سندس وسوسو ۽ سندس اثر.
• يَتَوَلَّوْنَهُ: سي کيس دوست ۽ سرپرست بڻائين ٿا، سندس اطاعت ڪن ٿا.
• بِهِ مُشْرِكُونَ: ان جي سبب مشرڪ ٿين ٿا، يعني شيطان جي اطاعت سبب الله سان شريڪ ڪن ٿا.

٢) تفسير:

هي آيت ان حقيقت کي واضح ڪري ٿي ته شيطان جو زور ۽ اختيار انهن ماڻهن تي هلي ٿو جيڪي پاڻ ئي کيس پنهنجو دوست ۽ سرپرست بڻائين ٿا ۽ سندس چوڻ تي هلن ٿا. اهي ئي ماڻهو آهن جيڪي شيطان جي وسوسن ۾ اچي الله سان شريڪ ڪرڻ جهڙي وڏي غلطي ڪن ٿا. يعني شيطان جو اثر انهن تي ئي هلي ٿو جيڪي پاڻ کيس اختيار ڏين ٿا ۽ سندس اطاعت اختيار ڪن ٿا، پر اهي ماڻهو جيڪي الله تي ايمان رکن ٿا ۽ صرف پنهنجي رب تي ڀاڙين ٿا، تن تي شيطان جو ڪو زور نه هلي ٿو. ان جو مطلب اهو آهي ته شيطان جو تسلط زبردستي نه آهي، پر اهو انهن ماڻهن تي هلي ٿو جيڪي پاڻ سندس پويان لڳن ٿا ۽ سندس اطاعت ڪري الله سان شريڪ ڪرڻ جهڙو گناهه ڪن ٿا.

٣) فائدا:

• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته شيطان جو اسان تي ڪو زبردستي اختيار ناهي، پر اسان پاڻ کيس اختيار ڏيون ٿا ته هو اسان تي اثر انداز ٿئي.
• جيڪو شخص الله تي ڀاڙي ٿو ۽ سندس حڪمن تي هلندو آهي، تنهن لاءِ شيطان جو ڪو به زور نه هلي ٿو، اهو ئي اسلام جي خوبصورتي آهي ته اهو انسان کي شيطان کان بچاءُ ۽ حفاظت جو رستو ڏيکاري ٿو.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان پنهنجو دوست ۽ سرپرست صرف الله کي بڻايون، ته جيئن شيطان جو اسان تي ڪو اثر نه ٿئي.
• قرآن مجيد ۾ اهڙيون آيتون اسان کي خبردار ڪن ٿيون ته شيطان جي اطاعت ۽ سندس پويان لڳڻ جو انجام شرڪ جهڙي وڏي گناهه تائين پهچي ٿو، ان ڪري اسان کي هميشه الله تي ڀاڙڻ ۽ سندس حڪمن تي هلڻ گهرجي.
• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته اسلام ۾ نجات جو رستو سادو ۽ آسان آهي: صرف الله تي ايمان ۽ سندس تي ڀاڙڻ، ۽ اهو ئي رستو آهي جيڪو اسان کي شيطان جي وسوسن کان بچائي ٿو ۽ اسان کي سڪون ۽ حفاظت ڏئي ٿو.