Ан-Нахль сүрөсү — Аят 105

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• يَفْتَرِي (яфтари): ойдон чыгарып, өзүнөн кошуп, жалган нерселерди ойлоп табуу.
• الْكَذِبَ (аль-казиб): жалган, чындыкка дал келбеген сөз.
• آيَاتِ اللَّهِ (аяатил-Лаах): Аллахтын аяттары, белгилери, далилдери жана аяндары.
• أُولَٰئِكَ (улааика): ана ошолор, тигилер.
• الْكَاذِبُونَ (аль-каазибуун): жалганчылар, калп айтуучулар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Мухаммад пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) карата айтылган жалган жалаа жооп катары түшкөн. Ага "сен өзүң ойдон чыгарган нерселерди Аллахтан келди деп айтып жатасың" деген сыяктуу сөздөр айтылган. Аллах Таала бул аятта чындыкты ачык көрсөтүп жатат: жалганды ойдон чыгаруу, калп айтуу — бул ыймансыз адамдардын иши. Аллахтын аяттарына ишенбеген, аларды четке каккан адамдар гана ушундай жалганды ойлоп таба алышат. Анткени аларда Аллахтан коркуу да, акыреттеги сыйлыкка үмүт кылуу да жок. Ошондуктан алар үчүн калп айтуу адатка айланган нерсе болуп калган. Ал эми Мухаммад пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) Раббисине ыйман келтирген, Ага моюн сунган адам. Андыктан анын Аллахка жалган нерсени ойдон чыгарып, Ага тиешелүү эмес сөздү айтуусу мүмкүн эмес. Чындыгында, Аллахтын аяттарын жалганга чыгаруу жана аларга ар кандай жалган нерселерди кошуу — бул эң чоң калп. Ошондуктан аяттын аягында Аллах аларды чыныгы жалганчылар деп атап, алардын калпы ачык-айкын экенин билдирүүдө.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят Аллахтын сөзүнүн чындык экенин, ал эч качан жалганга негизделбесин көрсөтөт. Аллах аяттарында ачык-айкын чындык бар.
• Ыймандуу адам калп айтуудан алыс болот. Аллахтан коркуп, акыреттеги сыйлыкка үмүт кылган адам жалган сүйлөбөйт. Бул бизге ыймандын калп айтууга тоскоол болоорун үйрөтөт.
• Пайгамбарлар (аларга Аллахтын саламы болсун) ар дайым чынчыл болушкан. Аларга жалган жалаа жабуу — бул ыймансыздардын иши. Бул бизге пайгамбарлардын жогорку адеп-ахлагын жана чынчылдыгын дагы бир жолу тастыктайт.
• Ким Аллахтын аяттарына ишенбесе, анын жүрөгү караңгыланып, калп айтуу ага жеңил болуп калат. Ал эми ыйман жүрөктү жарык кылып, адамды чындыкка жетелейт.
• Ислам дини чындыкты, адилеттикти жана тазалыкты үйрөтөт. Бул аят аркылуу биз калптан алыс болуп, чындыкты сүйлөөгө умтулабыз. Ошондо Аллахтын ыраазылыгына жетип, бейишке жол табабыз.