سوره نحل — آيت 105

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• يَفْتَرِي: ٺاهي ٿو، جوڙي ٿو، يعني پاڻ ئي ٺاهي ٻڌائي ٿو.
• الْكَذِبَ: ڪوڙ، اُها ڳالهه جيڪا حقيقت جي خلاف هجي.
• آيَاتِ اللَّهِ: الله جون نشانيون ۽ آيتون، يعني قرآن مجيد ۽ ان جون دليلون.
• أُولَٰئِكَ: اهي ماڻهو، اشارو ڪافرن ۽ مشرڪن ڏانهن.
• الْكَاذِبُونَ: ڪوڙا، جيڪي حقيقت ۾ ڪوڙ ڳالهائيندڙ آهن.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ تي ٿيندڙ ان الزام جو رد ڪندي فرمايو ته ڪوڙ ۽ افترا صرف اهي ماڻهو ٺاهيندا آهن جيڪي الله جي آيتن تي ايمان نه ٿا رکن. جيڪو الله جي نشانين ۽ قرآن جي تعليمات کي نه ٿو مڃي، ان کي نه عذاب جو ڊپ هوندو آهي ۽ نه ثواب جي اميد، ان ڪري اهو ئي آسانيءَ سان ڪوڙ ٺاهي ٻڌائيندو آهي. اهڙا ئي ماڻهو حقيقت ۾ ڪوڙا آهن، ڇاڪاڻ ته ڪوڙ ڳالهائڻ سندن عادت بڻجي چڪي آهي. رهي ڳالهه محمد ﷺ جي، ته پاڻ الله تي ايمان رکندڙ، ان جو فرمانبردار ۽ ان کان ڊڄندڙ هئا، تنهن ڪري اهو ناممڪن آهي ته پاڻ الله تي ڪوڙ ٻڌائي يا اها ڳالهه چوي جيڪا الله نه فرمايي هئي. قريش جا ڪافر پاڻ کي سچا ۽ نبي ﷺ کي ڪوڙو سڏيندا هئا، پر حقيقت ۾ ڪوڙا اهي پاڻ هئا، ڇاڪاڻ ته قرآن جي آيتن کي رد ڪرڻ ۽ ان تي اهڙا بي بنياد الزام لڳائڻ، پاڻ ئي سڀ کان وڏو ڪوڙ آهي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• ايمان ئي اهو محفوظ قلعو آهي جيڪو انسان کي ڪوڙ ۽ افترا کان بچائي ٿو. جنهن جو الله ۽ آخرت تي يقين مضبوط هوندو، اهو ڪڏهن به الله جي نالي تي ڪوڙ نه ٻڌائيندو.
• نبي ڪريم ﷺ جي سچائي ۽ پاڪيزگي هن آيت ۾ واضح طور تي بيان ٿيل آهي، جيڪا اسان لاءِ پاڻ سڳورن جي عظيم مرتبي ۽ امانت داريءَ جو ثبوت آهي.
• قرآن مجيد تي ايمان آڻڻ ۽ ان جي آيتن تي غور ڪرڻ انسان کي سچائيءَ جي راهه تي هلائيندو آهي ۽ ڪوڙ کان پري رکندو آهي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته ڪنهن به ڳالهه کي منهن ڏيڻ کان اڳ ان جي حقيقت تي غور ڪجي، ۽ ڪنهن تي بي بنياد الزام نه لڳائجي.
• الله جي آيتن سان محبت ۽ انهن تي عمل ڪرڻ ئي ڪاميابيءَ جي ڪنجي آهي، ڇاڪاڻ ته ان ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڀلائي آهي.