سوره نحل — آیه 37

معانی کلمات:

• تَحْرِصْ: تلاش و کوشش فراوان کنی، سخت بکوشی.
• هُدَاهُمْ: هدایت و راهیابی آنان.
• یُضِلُّ: گمراه میکند (یعنی کسی که خداوند او را گمراه کرده است).
• نَّاصِرِینَ: یاریکنندگان و یاوران.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! اگر تو با تمام توان و تلاش خود در راه هدایت مشرکان بکوشی و سخت آرزوی ایمان آوردن آنان را داشته باشی، بدان که این تلاش تو برای کسانی که خداوند آنان را به سبب کفر و سرکشی و لجاجتشان گمراه کرده است، سودی نخواهد داشت. زیرا هدایت واقعی تنها به دست خداوند است و او کسی را که خودش گمراه کرده باشد، به راه راست بازنمیگرداند. این گمراهی نیز نتیجهی انتخاب خود آنان و خواست خداوند بر اساس علم و حکمتش است. همچنین برای این گمراهان هیچ یاور و یاریکنندهای در برابر خداوند وجود ندارد که بتواند عذاب الهی را از آنان دفع کند یا آنان را از این سرنوشت شوم نجات دهد.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید در هدایت: هدایت و ضلالت تنها به دست خداوند است و هیچکس جز او نمیتواند کسی را هدایت کند یا گمراه سازد. پس مؤمن باید در دعوت دیگران، تنها بر خدا توکل کند و نتیجه را از او بداند.
2. اهمیت تلاش در دعوت: هرچند هدایت به دست خداست، اما پیامبران و مؤمنان مأمور به تلاش و دعوت هستند و این تلاش ارزشمند است، حتی اگر نتیجهی ظاهری نداشته باشد.
3. عدالت الهی: گمراهی خداوند برای کسانی است که خودشان با اختیار خود راه کفر و گناه را برگزیدهاند و در برابر حق لجاجت کردهاند؛ بنابراین این ضلالت عادلانه و بر اساس حکمت است.
4. قطع امید از غیر خدا: هیچکس و هیچ قدرتی نمیتواند یاریکنندهی انسان در برابر خداوند باشد؛ پس انسان باید تنها به خدا پناه ببرد و از او یاری بطلبد.
5. آرامش دلها: مؤمن با دانستن این حقیقت که هدایت به دست خداست، از ناراحتی و اندوه در برابر کفر و لجاجت دیگران رهایی مییابد و با آرامش خاطر به وظیفهی خود ادامه میدهد.