سوره نحل — آیه 53

معانی کلمات:

• نعمت: هرگونه بخشش و احسان الهی، مانند هدایت، سلامتی، روزی، فرزند و...
• ضر: سختی، بیماری، فقر، قحطی و هر نوع ناراحتی و بلا.
• تجأرون: با تضرع و زاری فریاد برمیآورید و دعا میکنید.

تفسیر آیه:

ای مردم! هر نعمتی که در اختیار دارید، چه نعمتهای دینی مانند هدایت و ایمان، و چه نعمتهای دنیوی مانند سلامتی بدن، وسعت روزی، فرزند و امنیت، همه از سوی خداوند متعال است و هیچ کس جز او منشأ این نعمتها نیست. اوست که به فضل و رحمت خود، این نعمتها را به شما عطا کرده است.

سپس وقتی سختی و بلایی به شما برسد، مانند بیماری، فقر، قحطی یا هر نوع گرفتاری، به طور طبیعی و فطری به درگاه خداوند پناه میبرید و با تضرع و زاری از او میخواهید که آن بلا را از شما برطرف کند. این فطرت پاک انسانی است که در سختیها به یاد خدا میافتد و او را میخواند، هرچند در حال راحتی و آسایش از او غافل شود.

پس خدایی که هم نعمتها را میدهد و هم توانایی دفع بلاها را دارد، شایسته است که بندگان او را بپرستند و تنها از او یاری بخواهند.

فواید و پیامهای آیه:

1. خداوند سرچشمه همه نعمتهاست: هر خوبی و نعمتی که به انسان میرسد، از فضل و کرم خداوند است؛ پس باید پیوسته شکرگزار او باشیم و نعمتها را از او بدانیم.
2. فطرت توحیدی انسان: در سختیها و مشکلات، انسان به طور طبیعی به خداوند پناه میبرد و او را میخواند؛ این نشانه آن است که فطرت انسان با توحید و خداجویی عجین است.
3. لزوم توجه به خدا در همه حال: همانگونه که در سختیها به خدا پناه میبریم، باید در راحتی و آسایش نیز او را فراموش نکنیم و شکرگزار نعمتهایش باشیم.
4. خداوند تنها پناهگاه واقعی: در مشکلات و بلاها، هیچ کس جز خداوند نمیتواند گرهگشای کار ما باشد؛ پس باید تنها به او پناه ببریم و از او یاری بخواهیم.
5. یکتاپرستی و عبادت خالصانه: خدایی که هم نعمت میدهد و هم بلا را دفع میکند، شایسته است که تنها او را بپرستیم و هیچ شریکی برایش قائل نشویم.