Аль-Исра сүрөсү — Аят 24

1. Сөздөрдүн мааниси:

• وَاخْفِضْ — төмөндөт, багындыр, жумшак мамиле кыл.
• جَنَاحَ الذُّلِّ — багынуу канаты; бул жерде момундук, кичипейилдик, мээримдүүлүк маанисинде.
• مِنَ الرَّحْمَةِ — ырайым-мээримден улам, ата-энеңе болгон мээримиңдин айынан.
• رَبِّ — Раббим, Оо, менин Раббим (Аллахка карата айтылган кайрылуу).
• ارْحَمْهُمَا — аларга ырайым кыл, мээрим көрсөт.
• كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا — алар мени кичине кезимде тарбиялаганы сыяктуу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта ата-энеге болгон мамилени мындан да тереңдетип, аларга кичипейилдик жана момундук менен мамиле кылууну буйруйт. Ата-энеңе сый көрсөтүү, алардын алдында өзүңдү жогору тутпоо, тескерисинче, аларга жумшак, мээримдүү жана багынычтуу мамиле кылуу — бул Аллахтын буйругу. Бул багынуу кордук же кемсинтүү эмес, тескерисинче, аларга болгон терең ырайым-мээримден улам келип чыккан ыктыярдуу момундук. Ата-энеңе кызмат кылуу, алардын көңүлүн табуу, аларга жумшак сүйлөө, алардын алдында өзүңдү кичине сезип, сый-урмат көрсөтүү — ушунун баары ырайымдуулуктун белгиси.

Ошондой эле, алар үчүн дуба кылуу буйрулат: «Оо, Раббим! Аларга ырайым кыл, мээрим көрсөт, алар мени кичине кезимде тарбиялаганы сыяктуу». Бул дуба ата-энең тирүү болобу же дүйнөдөн өткөн болобу, аларга пайдалуу. Алар сени кичине кезиңде алсыз, бейкаражат кезиңде тарбиялап, тамактандырып, кийинтип, коргоп чоңойткон. Эми сен чоңойгондо, аларга ырайым кылуу, алардын акыбетин ойлоо, алар үчүн дуба кылуу — сенин милдетиң. Бул аятта ата-энеге кызмат кылуу жана алар үчүн дуба кылуу — ыймандуу адамдын эң негизги милдеттеринен экени баса белгиленет. Ал эми бул буйруктар ыймандуу ата-энелерге тиешелүү экенин, мындан башка аяттарда Аллахка ширк кылган ата-энелер үчүн кечирим суроого болбой турганын эскерүү керек.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят ата-энеге болгон мамилени ыймандын жана такыбалыктын ченемине көтөрөт. Аларга кичипейилдик, мээримдүүлүк жана жумшактык менен мамиле кылуу — Аллахтын ыраазылыгын алуунун жолу.
• Ата-эне үчүн дуба кылуу — аларга көрсөтө турган эң чоң жакшылыктардын бири. Бул дуба алар тирүү болгондо да, дүйнөдөн өткөндөн кийин да пайда берет.
• Бул аят аркылуу Ислам дини ата-энеге кызмат кылууну, аларды сыйлоону жана алар үчүн дуба кылууну өтө жогору баалаарын көрөбүз. Бул — Исламдын адамгерчиликке, үй-бүлөлүк байланыштарга жана ырайымдуулукка чакырган дини экенин көрсөтөт.
• Ата-энеңе жакшылык кылган адам Аллахтын ырайымына жана жардамына ээ болот. Бул аят бизди ата-энебизге болгон милдеттерибизди аткарууга, алардын акыбетин ойлоого жана алар үчүн дуба кылууга чакырат. Ошону менен бирге, бул аят аркылуу Ислам дининин үй-бүлөнү бекемдөөгө, улууларды сыйлоого жана кичипейилдикке чакырганын көрүп, бул диндин сулуулугуна жана адамзатка болгон мээримине күбө болобуз.