Sure İsrâ — Ayet 24

Kelime Anlamları:

• İhfid: Alçalt, indir, tevazu göster.
• Cenâh: Kanat.
• Züll: Zillet, boyun eğme, alçak gönüllülük.
• Erham: Merhamet et, acı.
• Rabbeynî: Beni büyüttüler, terbiye ettiler.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîmede Yüce Rabbimiz, anne ve babamıza karşı takınmamız gereken tavrı en güzel şekilde bizlere öğretmektedir. Allah Teâlâ, anne ve babamıza karşı merhamet kanatlarımızı yere indirmemizi, onlara karşı son derece mütevazı, yumuşak ve şefkatli olmamızı emreder. "Kanadını indirmek" ifadesi, bir kuşun yavrusuna şefkatle yaklaşması gibi, tam bir teslimiyet ve sevgiyle onlara yaklaşmayı anlatır. Bu, onlara karşı büyüklük taslamamak, sert davranmamak, sözlerimizi ve davranışlarımızı onların gönlünü hoş edecek şekilde ayarlamak demektir.

Buradaki zillet ve tevazu, onlara karşı gösterilen bir alçak gönüllülüktür; ancak bu, izzet ve şereften yoksun bir zillet değil, bilakis Allah'ın rızasını kazanmak için gösterilen yüce bir ahlâktır. Çünkü bu tevazu, "merhamet" kaynaklıdır; yani onlara duyduğumuz sevgi, şefkat ve minnet duygusundan doğar.

Ardından Rabbimiz, anne ve babamıza karşı en güzel duayı öğretir: "Rabbim! Onlar beni küçükken nasıl şefkatle büyüttülerse, Sen de onlara öyle merhamet et!" Bu dua, insanın acizliğini itiraf ederek Allah'a sığınmasıdır. Çünkü bizler, anne ve babamızın üzerimizdeki haklarını ne yapsak ödeyemeyiz; onların bize olan şefkat ve fedakârlıklarının karşılığını ancak Allah'tan onlara merhamet etmesini dileyerek verebiliriz.

Bu âyet, anne ve babaya iyiliğin sadece dünya hayatıyla sınırlı olmadığını, onların vefatından sonra da dua ile hayırla anılmaları gerektiğini gösterir. Mümin olan anne ve babaya, hayatta oldukları gibi vefatlarından sonra da rahmet dilemek, onların ruhlarına hediye edilecek en güzel amellerdendir.

Sevgili kardeşlerim! Bu ilâhî talimat, İslam'ın aileye ve büyüklerine verdiği değerin en açık göstergesidir. Anne ve babamıza gösterdiğimiz bu hürmet ve şefkat, aslında kendi geleceğimiz için de en büyük yatırımdır. Unutmayalım ki, anne ve babasına iyilik eden, Allah'ın rızasını kazanır; onlara karşı gelen ise dünyada da ahirette de hüsrana uğrar. Rabbimiz, bizleri anne ve babasına hayırlı evlat olan kullarından eylesin. Onların hayatta oldukları sürece hizmetlerinde, vefatlarından sonra da dualarımızda olmayı bizlere nasip etsin. Âmin.