Аль-Исра сүрөсү — Аят 51

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• خَلْقًا – жаратылыш, макулук.
• يَكْبُرُ – чоң, улуу болуу, акылга сыйбагандай оор болуу.
• فَطَرَكُمْ – силерди алгач жоктон жаратты.
• يُنْغِضُونَ – баштарын кыймылдатышат, чайкашат (көбүнчө шылдыңдоо же таң калуу маанисинде).
• عَسَىٰ – балким, жакын арада деген мааниде; Аллах тараптан айтылганда сөзсүз аткарылуучу иш.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала адамдарга айтып жатат: эгер силер өлгөндөн кийин кайра тирилүүнү мүмкүн эмес деп ойлоп, ал тургай өзүңөрдүн көңүлүңөрдө эң чоң, эң оор, тирилүүгө эч мүмкүн эмес деп эсептеген нерсе болсоңор да — Аллах силерди кайра тирилтүүгө кудуреттүү. Мисалы, өлүмдүн өзү эле адам баласынын көңүлүндө эң чоң нерсе; же болбосо асман, жер, тоолор сыяктуу улуу жаратылыштар болсоңор да, Аллах аларды кайра жандандырууга жөндөмдүү. Бирок каапырлар муну угуп, «Бизди өлгөндөн кийин ким кайра тирилтет?» — деп сурашат. Аларга айт: «Силерди биринчи жолу жоктон жараткан Аллах кайра тирилтет». Анткени баштап жаратууга кудуреттүү Зат кайра жаратууга да кудуреттүү. Муну укканда алар шылдыңдап, баштарын чайкап: «Ал качан болот?» — деп сурашат. Аларга айт: «Балким ал жакын арада болот». Аллах «балким» дегенди айтканда, бул сөзсүз боло турган иш; себеби Аллахтын убадасы так аткарылат. Ошондуктан кайра тирилүү сөзсүз келет, ал эми анын убактысы жакын.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын кудурети чексиз: Ал силерди жоктон жараткан. Баштап жаратууга кудуреттүү Зат кайра тирилтүүгө да кудуреттүү. Бул — ыйманды бекемдеген чоң далил.
• Өлүм — эң чоң нерсе эмес: Адам өлүмдү эң оор, эң чоң нерсе деп ойлойт. Бирок Аллах өлүмдү да, андан да чоң нерселерди да тирилтүүгө кудуреттүү. Бул бизге үмүт берет: эч нерсе Аллахка оор эмес.
• Кайра тирилүү жакын: «Балким жакын» деген жооп — бизди ойлонтуучу эскертүү. Бул дүйнө өткөнчө, акыретке даярдануу керек. Ар бир дем алыш — акыретке жакындашуу.
• Шылдыңдоо эмес, ой жүгүртүү: Каапырлар баштарын чайкап шылдыңдашкан. Биз болсо бул аяттан сабак алып, терең ой жүгүртүп, ыйманды бекемдешибиз керек.
• Ислам — акылга жана илимге чакырат: Бул аят Аллахтын кудуретин акыл менен түшүнүүгө чакырат. Ислам — жөнөкөй эле ишеним эмес, ал далилдүү, ойлонууга негизделген дин.
• Үмүт жана жоопкерчилик: Кайра тирилүүнүн жакындыгы бизди жакшылыкка шаштырат, жамандыктан кайтарат. Бул — ыймандуу адамдын жашоосунда чоң мотивация.