سوره اسراء — آيت 51

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• خَلْقًا: ڪو ٻيو مخلوق.
• مِمَّا يَكْبُرُ فِي صُدُورِكُمْ: اهڙو مخلوق جيڪو اوھان جي دلين ۾ وڏو ۽ عجيب لڳي، جنهن جو زنده ٿيڻ اوھان جي عقل کان پري هجي.
• فَطَرَكُمْ: اوھان کي پهرين ڀيري پيدا ڪيائين.
• فَسَيُنْغِضُونَ: پوءِ اهي هلائيندا، يعني ڌوڻيندا.
• عَسَىٰ: اميد آهي، ۽ الله جي طرفان هي يقين جو اظهار آهي.

2) آيت جي تفسير:

اي انسانو! جيڪڏهن اوھان کي اهو گمان آهي ته اوھان کي ٻيهر زنده ڪرڻ مشڪل آهي، ته پوءِ فرض ڪريو ته اوھان اهڙو مخلوق ٿي وڃو جيڪو اوھان جي دلين ۾ تمام وڏو ۽ ناممڪن لڳي، جهڙوڪ موت يا آسمان ۽ زمين ۽ جبل، ته به الله تعاليٰ اوھان کي ٻيهر زنده ڪري سگهي ٿو. الله جي قدرت کي ڪا به شيءِ عاجز نٿي ڪري سگهي. جڏهن انهن ماڻهن کي اهو جواب ڏنو ويندو ته اهي حيران ٿي پڇندا ته اسان کي موت کان پوءِ ڪير ٻيهر زنده ڪندو؟ پوءِ اي نبي! انهن کي چئو ته اهو ئي الله اوھان کي ٻيهر زنده ڪندو جنهن اوھان کي پهرين ڀيري پيدا ڪيو، جڏهن اوھان ڪجهه به نه هئا. اهو ٻڌي اهي اوھان ڏانهن پنهنجا مٿا ڌوڻيندا ۽ طنز ڪندي چوندا ته اهو ٻيهر زنده ٿيڻ ڪڏهن ٿيندو؟ پوءِ انهن کي چئو ته اهو تمام جلد ٿيڻ وارو آهي، ڇاڪاڻ ته الله جي طرفان جيڪو به واعدو آهي سو ضرور پورو ٿيندو ۽ ايندڙ شيءِ هميشه ويجهي هوندي آهي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ جي قدرت بيحد ۽ بيپايان آهي، هو هر شيءِ کي ٻيهر پيدا ڪرڻ تي قادر آهي، چاهي اها شيءِ اسان جي عقل کان ڪيتري به عجيب ڇو نه لڳي.
• قيامت ۽ ٻيهر زنده ٿيڻ جو يقين رکڻ ضروري آهي، ۽ اهو انصاف جو ڏينهن آهي جڏهن هر عمل جو بدلو ملندو.
• الله تعاليٰ جي واعدي تي يقين رکڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته سندس واعدو سچو آهي ۽ قيامت يقيناً ايندڙ آهي، جيتوڻيڪ اسان کي ان جو وقت معلوم نه آهي.
• هن آيت ۾ الله تعاليٰ پنهنجي قدرت جو اهڙو ثبوت ڏنو آهي جيڪو هر شڪ ۽ شبهه کي ختم ڪري ٿو، ۽ انسان کي الله جي رحمت ۽ سندس قدرت تي غور ڪرڻ جي دعوت ڏئي ٿو.
• اهو اسلام ۽ قرآن جي عظمت جو اظهار آهي ته اهو هر سوال جو جواب ۽ هر شڪ جو حل پيش ڪري ٿو، ۽ انسان کي حق ڏانهن راغب ڪري ٿو.