اسراء سۈرىسى — ئايەت 56

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• ادْعُوا: چاقىرىڭلار، يالۋۇرۇڭلار، ئىلتىجا قىلىڭلار.
• زَعَمْتُم: گۇمان قىلدىڭلار، ئويلىدىڭلار (يەنى ئىلەھ دەپ قارىدىڭلار).
• مِن دُونِهِ: ئاللاھتىن باشقا.
• كَشْفَ الضُّرِّ: زىيان-زەخمەتنى، بېلە-مۇسىبەتنى ئېچىش، يوقىتىش.
• تَحْوِيلًا: ئۇنى باشقىسىغا يۆتكەش، ئۆزگەرتىش.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! مۇشرىكلارغا ئېيتقىن: ئاللاھنى قويۇپ ئۆزۈڭلار ئىلەھ دەپ گۇمان قىلغان بۇتلىرىڭلارنى، ياكى ئۆلۈك ياكى غائىب بولغان ھەرقانداق مەخلۇقنى چاقىرىڭلار، ئۇلارغا يالۋۇرۇڭلار. ئەگەر سىلەرگە بىرەر زىيان-زەخمەت يەتكەن بولسا، ئۇلار ئۇنى سىلەردىن كەتكۈزۈپ بېرەلمەيدۇ، ھەتتا ئۇنى باشقىسىغا يۆتكەپ بېرىشكىمۇ قادىر ئەمەس. چۈنكى ئۇلار ئاجىز، ئۆزىگە پايدا-زىيان يەتكۈزۈشكە قادىر ئەمەس، ئۇنداقتا باشقىلارغا قانداق پايدا يەتكۈزەلەيدۇ؟ ئاجىز بولغان نەرسە ھەرگىز ھەقىقىي ئىلەھ بولالمايدۇ.

بۇ ئايەت ئاللاھتىن باشقا چاقىرىلىدىغان ھەممە نەرسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ: ئۆلۈك بولسۇن ياكى غائىب بولسۇن، پەيغەمبەرلەر ياكى ياخشى كىشىلەر بولسۇن، ئۇلارنى ئىستىغاسە ياكى دۇئا بىلەن چاقىرىش بولسۇن، ھەممىسى بۇ ئايەتنىڭ دائىرىسىگە كىرىدۇ. ھەقىقىي ئىبادەتكە لايىق بولغان يالغۇز ئاللاھ تائالادۇر.

ئەسلىدە مۇشرىكلار قاتتىق قۇرغاقچىلىققا دۇچ كەلگەن ۋاقىتتا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا كېلىپ، ئۇلار ئۈچۈن دۇئا قىلىشنى سورىغان. شۇ چاغدا بۇ ئايەت نازىل بولۇپ، ئۇلارغا ئۆزلىرى ئىلەھ دەپ ئاتىغان نەرسىلەرنىڭ ھەرگىز زىياننى كەتكۈزەلمەيدىغانلىقىنى، قىيىنچىلىقتىن ئاسانلىققا يۆتكەپ بېرەلمەيدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

ئى مۇئمىن قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە ئىنتايىن مۇھىم بىر ساۋاق بېرىدۇ: بىز پەقەت ئاللاھ تائالاغىلا يالۋۇرۇشىمىز، پەقەت ئۇنىڭدىنلا ياردەم سورىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا ھەممە نەرسىگە قادىر، ئۇنىڭ دەرگاھىدا ئىلتىجا قىلغان ھەر بىر قۇلنىڭ دۇئاسى ئىجابەت بولىدۇ. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي تەۋھىد ئەقىدىسىدە چىڭ تۇرۇپ، پەقەت ئۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلىدىغانلاردىن قىلغاي!