سوره اسراء — آيت 94

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• مَنَعَ: روڪيو، جھلڻ جو سبب بڻيو.
• الْهُدَىٰ: ھدايت، يعني قرآن ۽ نبوت جو پيغام.
• بَشَرًا: انسان، ماڻھو (ملائڪ جي مقابلي ۾).
• رَّسُولًا: پيغمبر، الله جو موڪليل.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ٻڌائي ٿي ته مڪي جا ڪافر جڏھن کين الله جي طرفان ھدايت يعني قرآن ۽ پيغمبر صلي الله عليه وسلم جو پيغام پھتو، تڏھن انھن ايمان کان انڪار ڪيو. انھن جي انڪار جو بنيادي سبب اھو ھو ته انھن حيرت ۽ انڪار سان چيو ته ڇا الله تعاليٰ انسان کي پيغمبر بڻائي موڪليو آھي؟ انھن جو خيال ھو ته پيغمبر ملائڪن مان ھجڻ گھرجي، انسان نه. اھا ئي ڳالھ انھن کي ايمان کان روڪيو. حقيقت ۾ اھو انھن جي جھالت ۽ ضد جو نتيجو ھو، ڇاڪاڻ ته الله تعاليٰ پنھنجي حڪمت سان انسانن مان ئي پيغمبر موڪليا آھن، ته جيئن ماڻھو انھن سان سولي سان رابطو ڪري سگھن، انھن کي ڏسي ۽ سمجهي سگھن، ۽ انھن جي زندگيءَ مان عملي نمونو وٺي سگھن. ملائڪ جي صورت ۾ پيغمبر موڪلڻ سان انسانن لاءِ انھن جي پيروي ڪرڻ مشڪل ٿي وڃي ھا. پوءِ به ڪافرن اھا عقل کان خالي دليل ڏئي ايمان کان انڪار ڪيو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ جو پيغمبر انسانن مان ئي موڪلڻ ھڪ وڏي رحمت آھي، ڇاڪاڻ ته ان سان اسان لاءِ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي زندگيءَ کي ڏسي، سمجهي ۽ عمل ۾ آڻي پيروي ڪرڻ آسان ٿئي ٿو.
• ايمان جي رستي ۾ رڪاوٽ اڪثر اھڙا بي بنياد اعتراض ھوندا آھن، جيڪي عقل ۽ علم جي روشنيءَ ۾ بي معنيٰ ثابت ٿيندا آھن.
• قرآن مجيد ۾ ھدايت جو مڪمل ۽ ڪافي پيغام موجود آھي؛ ان کي قبول ڪرڻ ۾ دير نه ڪرڻ گھرجي.
• اسلام ھڪ فطري ۽ آسان دين آھي، جيڪو انسان جي فطرت ۽ سماجي حقيقتن سان ٺھڪندڙ اصولن تي ٻڌل آھي.
• نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي انسان ھجڻ ۾ ئي اسان لاءِ وڏي سکيا آھي ته ھڪ عام انسان به الله جي مدد سان بلند مقام حاصل ڪري سگھي ٿو، ۽ اسان کي به پنھنجي زندگي انھن جي نقش قدم تي گذارڻ گھرجي.