سوره کهف — آیه 58

معانی کلمات:

• الْغَفُورُ: بسیار آمرزنده، کسی که گناهان بندگان را می‌بخشد.
• ذُو الرَّحْمَةِ: صاحب رحمت و مهربانی گسترده.
• یُؤَاخِذُهُم: آنان را مؤاخذه کند و مجازات نماید.
• لَعَجَّلَ: هرآینه شتاب می‌کرد و زودتر می‌فرستاد.
• مَوْعِدٌ: وعده‌گاه، زمان و مکان معیّن (روز قیامت).
• مَوْئِلًا: پناهگاه، جای نجات و گریزگاه.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، پروردگار تو بسیار آمرزنده است و صاحب رحمتی بی‌پایان. او با اینکه از گناهان بندگان آگاه است، اما به سبب رحمت و کرمش، در عذاب‌کردن آنان شتاب نمی‌کند. اگر قرار بود خداوند این کافران و منکران را به خاطر اعمال زشتی که مرتکب شده‌اند، در همین دنیا مؤاخذه کند، بی‌تردید عذاب را بر آنان نازل می‌کرد و هلاکشان می‌نمود. اما او حکیم و بردبار است و به آنان مهلت می‌دهد تا شاید توبه کنند و به سوی حق بازگردند. با این حال، این مهلت‌دادن به معنای رهاکردن آنان نیست؛ بلکه برای آنان وعده‌گاه معیّنی است — روز رستاخیز — که در آنجا به سزای کامل اعمالشان خواهند رسید. در آن روز، هیچ پناهگاه و گریزگاهی از عذاب الهی نخواهند یافت و هیچ راه نجاتی برایشان باقی نخواهد ماند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. رحمت الهی بر غضب او پیشی دارد: خداوند با وجود قدرت کامل بر مجازات، به دلیل رحمت گسترده‌اش، در عذاب بندگان شتاب نمی‌کند و به آنان فرصت بازگشت می‌دهد. این نشانه محبت بی‌پایان او به بندگان است.
2. امیدواری به آمرزش: مؤمن باید همواره به رحمت و آمرزش الهی امیدوار باشد و از گناه ناامید نشود، چرا که پروردگار او «غفور» و «ذو الرحمة» است.
3. عدالت الهی قطعی است: هرچند خداوند بردبار است، اما عدالت او نیز حتمی است. هیچ کس از مجازات اعمال خود در روز قیامت نمی‌گزیزد؛ بنابراین انسان باید مراقب کردار خویش باشد.
4. مهلت‌دادن فرصتی برای توبه است: تأخیر عذاب برای کافران و گناهکاران، نه نشانه بی‌اعتنایی خدا، بلکه فرصتی برای بیداری و بازگشت به سوی حق است. پس باید از این فرصت‌ها بهره برد.
5. تنها پناهگاه واقعی خداست: در روزی که هیچ پناهگاهی جز او نیست، تنها کسانی نجات می‌یابند که در دنیا به او پناه برده و از رحمتش بهره‌مند شده‌اند. پس بیایید در زندگی، به جای تکیه بر غیر او، به لطف و رحمتش پناه ببریم.