Kahf surasi — Oyat 70

Kalimalarning ma'nolari:

• Fain ittaba'tani: Agar menga ergashsang, ya'ni safarda menga hamroh bo'lsang.
• Fala tas'alni: Mendan so'ramagin.
• Hatto uhdisa laka minhu zikra: To o'zim senga uning holatini bayon qilib, tushuntirib bermagunimcha.

Tafsir:

Xizr alayhissalom Muso alayhissalomning sabr qilish shartiga rozi bo'lib, unga shart qo'ydi: "Agar menga ergashsang, men qilayotgan ishlar haqida mendan hech narsa so'ramaysan. Qachonki men o'zim senga biror ishning sirini ochib, uning sababini tushuntirib bersam, shunda billasan. Ammo mendan oldin so'roq qilma, chunki bu ishlarning ko'rinishi senga g'alati tuyulishi mumkin, lekin ularning ichida Allohning hikmati bor."

Bu shart Musoning sabr qilishini sinash uchun edi. Xizr unga ogohlantirish berdi: ko'z o'ngingda sodir bo'layotgan g'alati ishlarga sabr qil, toki men o'zim ularning izohini bermagunimcha. Bu esa ilm talab qilishning odobi — o'qituvchiga sabr qilish va uning hikmatini oldindan so'ramaslik ekanini bildiradi.

Foydalar:

• Ilm olishda sabr va odob — ustozning izohini kutish, hamma narsani birdan so'ramaslik kerak.
• Inson ko'rmagan va tushunmagan ishlarga shoshilib hukm chiqarmasligi lozim, chunki har bir ishning ichida hikmat bo'lishi mumkin.
• Allohning bandalariga bergan ilmi va hikmati kengdir; ba'zi ishlarning ko'rinishi yomon bo'lsa ham, aslida ularda yaxshilik yashiringan bo'ladi.
• O'qituvchi va shogird o'rtasidagi munosabatda aniq shartlar qo'yish — ta'lim jarayonini osonlashtiradi va tushunmovchiliklarning oldini oladi.