Maryam surasi — Oyat 23

Kalimalarning ma'nolari:

• المَخَاض: tug‘ruq og‘rig‘i, bola tug‘ilishidan oldingi og‘riqlar.
• أَجَاءَهَا: uni olib keldi, majbur qildi.
• جِذْعِ النَّخْلَةِ: xurmo daraxtining tanasi (sopasi).
• نَسْيًا: tashlab qo‘yilgan, hech kim e’tibor bermaydigan narsa.
• مَنْسِيًّا: unutilgan, eslanmaydigan narsa.

Tafsir:

Tug‘ruq og‘rig‘i Maryam (alayhassalom)ni xurmo daraxtining tanasi tomon olib bordi. U yolg‘iz edi, na o‘ziga yordam beradigan qavm, na doya (akusherka) bor edi. U daraxt tanasiga suyanib, ushlab turishga majbur bo‘ldi. Og‘riq va qo‘rquv shiddatidan, shuningdek, odamlarning g‘iybat-u tuhmatlaridan uyalib, shunday dedi: "Qaniydi, men bundan oldin o‘lgan bo‘lsam edi va butunlay unutilib, hech kim eslamaydigan, e’tibor bermaydigan bir narsa bo‘lib qolgan bo‘lsam edi!" U bu so‘zlar bilan o‘zining og‘ir ahvolini, yolg‘izlik va ojizlik holatini ifoda etdi. Chunki u pokiza va iffatli ayol edi, odamlar esa uning holini ko‘rib, yomon gumon qilishlaridan qo‘rqardi. U o‘limni orzu qildi, ammo bu uning Allohga bo‘lgan ishonchsizligidan emas, balki insonlarning tuhmatidan qo‘rqish va o‘ta hayo qilishidan edi.

Foydalar:

1. Maryam (alayhassalom)ning bu holi insonning og‘ir sinovlarda Allohdan o‘zga yordamchisi yo‘qligini ko‘rsatadi. U yolg‘iz qolganda ham Alloh unga yordam berdi va bu holatdan chiqarib yubordi. Bu mo‘minlarga sabr qilish va Allohga tavakkal qilishni o‘rgatadi.
2. Ushbu voqea iffat va poklikning qadrini ulug‘laydi. Maryam begunoh bo‘la turib, odamlarning tuhmatidan qo‘rqib, o‘limni orzu qildi. Bu esa mo‘min kishi uchun nomus va iffatning naqadar muhimligini bildiradi.
3. Alloh taolo bandasiga og‘ir damlarda ham yordamini yetkazishini, hatto eng qiyin vaziyatda ham chiqish yo‘lini ko‘rsatishini o‘rgatadi. Maryamning yolg‘izlikda tug‘ruq og‘rig‘i bilan qiynalgani, so‘ngra Alloh unga xurmo daraxtini silkitishni buyurib, rizq bergani — bu mo‘minlarga umid bag‘ishlaydi.
4. Bu oyat insonning o‘zini past tutishi, kamtarin bo‘lishi va Allohning huzurida ojizligini tan olishi lozimligini eslatadi. Maryamning "men unutilgan narsa bo‘lib qolay" degan so‘zi — bu dunyoda shon-shuhratga intilmaslik, balki Allohning roziligini izlash kerakligini anglatadi.