Baqara surasi — Oyat 113

Kalimalarning izohi:

• “Laysat an-nasoro ‘ala shay’in” – “Nasorolar hech qanday (to‘g‘ri) din ustida emaslar”, ya’ni ularning dini botildir, degan ma’noni bildiradi.
• “Yatluna al-kitab” – Ular Tavrot va Injilni o‘qiydilar, ya’ni kitobni tilovat qiladilar.
• “Alloh yahkumu baynahum” – Alloh ular o‘rtasida hukm qiladi, ya’ni haqni botildan ajratadi.

Tafsir:

Yahudiylar: “Nasorolar hech qanday to‘g‘ri din ustida emaslar”, dedilar. Nasorolar ham: “Yahudiylar hech qanday to‘g‘ri din ustida emaslar”, dedilar. Holbuki, ikkala toif ham o‘z kitoblarini – Tavrot va Injilni o‘qiydilar. Bu kitoblarda barcha payg‘ambarlarga imon keltirish, ularning hech birini ajratmaslik buyurilgan. Ya’ni, Tavrotda Iso alayhissalomning haq ekanligi, Injilda esa Muso alayhissalomning haq ekanligi va barcha payg‘ambarlarga imon qilish lozimligi bayon qilingan. Ammo ular o‘z kitoblarini o‘qigan holda, undagi hukmlarga xilof ravishda bir-birlarini inkor etdilar. Bu ularning naqadar noto‘g‘ri yo‘lda ekanliklarini ko‘rsatadi.

Aynan shunga o‘xshash so‘zni, ya’ni “siz hech qanday din ustida emassiz”, degan gapni, ilmsiz kishilar ham aytdilar. Bular Makka mushriklari va boshqa johil insonlar edi. Ular ham o‘zlaridan oldingi yahudiy va nasorolarga o‘xshab, har bir dindorni botil deb hisobladilar. Bu esa ularning johilligi va haqdan yiroqligini ko‘rsatadi.

Bas, Alloh taolo Qiyomat kunida ular o‘rtasida adolatli hukm chiqaradi. O‘shanda ular ixtilof qilgan barcha narsalar – din, payg‘ambarlar va kitoblar haqidagi tortishuvlar hal bo‘ladi. Har bir toifa o‘z qilmishiga yarasha jazolanadi yoki mukofotlanadi. Alloh hech kimga zulm qilmaydi, balki haqni botildan ajratib, har kimni amaliga yarasha taqdirlaydi.

Da’vat ruhi:

Ushbu oyat bizga o‘rgatadigan muhim saboq: din masalasida bir-birimizni ayblash, boshqalarni “hech narsa ustida emas” deb hisoblash – johillik alomatidir. Haqiqiy ilmdan mahrum bo‘lgan kishilar shunday qiladilar. Biz esa Qur’on va Sunnatga amal qilgan holda, barcha payg‘ambarlarga imon keltirishimiz, ular orasida farq qilmasligimiz lozim. Alloh taolo bizni ixtilof va nizolardan saqlasin, Qiyomat kunida esa haq yo‘lda bo‘lganlarga yor bo‘lsin. Islom dini – barcha payg‘ambarlarning dini, barcha ilohiy kitoblarning tasdiqchisidir. Shu sababli, biz musulmonlar o‘zaro birlik va hamjihatlikda bo‘lishimiz, bir-birimizni haq yo‘lga chaqirishimiz kerak. Alloh taolo Qur’onda bizni ixtilof qilishdan qaytarib, birlikka da’vat etadi. Bas, ey aziz o‘quvchi, sen ham bu oyatdan saboq ol va doimo haqni izla, Allohning hukmiga rozi bo‘l!