સૂરા અલ-બકરા — આયત 168

૧) શબ્દોની સમજૂતી:

• يَا أَيُّهَا النَّاسُ: હે લોકો! હે માનવજાત!
• كُلُوا: તમે ખાઓ.
• مِمَّا فِي الْأَرْضِ: જે કંઈ પૃથ્વીમાં છે તેમાંથી. અહીં "مِنْ" બાજુના અર્થમાં છે, કારણ કે પૃથ્વીમાં રહેલી દરેક વસ્તુ ખાવાલાયક નથી.
• حَلَالًا: હલાલ, એટલે કે જેની અનુમતિ આપવામાં આવી છે અને જેના ખાવા પર કોઈ સજા નથી.
• طَيِّبًا: પવિત્ર, સ્વચ્છ, શુભ, નફાકારક અને દરેક પ્રકારની શંકાથી મુક્ત.
• خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ: શેતાનના પગલાં, એટલે કે તેના રસ્તા, તેની ચાલ અને તેની યુક્તિઓ.
• عَدُوٌّ مُّبِينٌ: ખુલ્લો દુશ્મન, જેની દુશ્મની સ્પષ્ટ અને પ્રગટ છે.

૨) આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા આ આયતમાં સમસ્ત માનવજાતને સંબોધીને ફરમાવે છે: હે લોકો! તમે પૃથ્વીમાંથી જે કંઈ પણ ખાવાલાયક વસ્તુઓ છે — પ્રાણીઓ, વનસ્પતિ, ફળો, અનાજ વગેરે — તેમાંથી એ વસ્તુઓ ખાઓ જે હલાલ હોય, એટલે કે શરીઅતે જેની અનુમતિ આપી છે, અને તય્યિબ હોય, એટલે કે પોતે પવિત્ર, સ્વચ્છ અને નફાકારક હોય, ગંદી કે નુકસાનકારક ન હોય. અને શેતાનના રસ્તાઓ પર ન ચાલો — એટલે કે હલાલને હરામ ઠેરવવા, હરામને હલાલ ઠેરવવા, શંકાસ્પદ વસ્તુઓ તરફ વળવા અથવા નવી નવી બિદઅતો અને ગુનાહોમાં પડવા — આ બધું શેતાનના પગલાં છે. ખરેખર, શેતાન તમારો ખુલ્લો દુશ્મન છે, જે તમારા ભટકવા અને નુકસાનને ઈચ્છે છે. તેથી જે વ્યક્તિમાં સમજશક્તિ છે, તે કદાપિ એવા દુશ્મનનું અનુસરણ ન કરે જે તેને નુકસાન પહોંચાડવા અને ભટકાવવા માટે સતત પ્રયત્નશીલ છે.

૩) આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

• અલ્લાહ તઆલા પોતાના બંદાઓ માટે પૃથ્વીમાં રહેલી પવિત્ર અને હલાલ વસ્તુઓ ખાવાની છૂટ આપે છે — આ દર્શાવે છે કે ઇસ્લામ સહજ અને સરળ ધર્મ છે, જે મનુષ્યના સ્વાભાવિક અધિકારોને માન્ય રાખે છે.
• હલાલ અને તય્યિબ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે કે ખોરાક ફક્ત ધાર્મિક દૃષ્ટિએ જ નહીં, પણ આરોગ્ય અને સ્વચ્છતાની દૃષ્ટિએ પણ શુભ હોવો જોઈએ — ઇસ્લામ શરીર અને આત્મા બંનેની સંભાળ રાખે છે.
• શેતાનના પગલાં પર ચાલવાની મનાઈ દર્શાવે છે કે ઇસ્લામમાં માત્ર ખાવા-પીવાના નિયમો જ નહીં, પણ દરેક ક્ષેત્રમાં માર્ગદર્શન છે — અને શેતાન દરેક માર્ગે મનુષ્યને ભટકાવવા માંગે છે.
• શેતાનની ખુલ્લી દુશ્મનીની યાદ અપાવવી એ ચેતવણી છે કે આપ